Από τον Κωνσταντίνο Κύπριο στρατιωτικού αναλυτή EastMed Strategic Studies Institute
Καθώς η σύγκρουση λαμβάνει συνεχώς νέες διαστάσεις, ορισμένες προσπάθειες διαμεσολάβησης βρίσκονται σε εξέλιξη. Είναι όμως δυνατόν να οδηγήσουν σε λύση; Το ζήτημα πλέον δεν είναι τόσο η εξεύρεση μιας ολοκληρωμένης λύσης, όσο ο τερματισμός ενός πολέμου που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια. Ποιο είναι, λοιπόν, το βασικό πρόβλημα; Το Ιράν είχε δημιουργήσει ένα δίκτυο συμμάχων που περιλάμβανε δυνάμεις στην Υεμένη, τη Συρία και τον Λίβανο. Το δίκτυο αυτό αποδυναμώνεται σταδιακά από το Ισραήλ, ωστόσο η κεντρική δύναμη, δηλαδή το ίδιο το Ιράν, παραμένει ενεργή. Συνεπώς, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μπορεί να εξουδετερωθεί.
Η απάντηση σχετίζεται με το αν η Δύση επιθυμεί κάτι τέτοιο — και η απάντηση είναι θετική. Η Δύση δεν επιθυμεί την ύπαρξη ενός κράτους που θεωρεί ότι λειτουργεί αποσταθεροποιητικά, απειλώντας άλλα κράτη και υποστηρίζοντας ένοπλες οργανώσεις, όπως η Χεζμπολάχ. Επιπλέον, πρόκειται για ένα κράτος με στενές σχέσεις με την Κίνα, το οποίο, σε περίπτωση έντασης μεταξύ Κίνας και Δύσης, θα μπορούσε να διαδραματίσει αποσταθεροποιητικό ρόλο, ιδίως μέσω του ελέγχου του Περσικού Κόλπου, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Ποια θα μπορούσε, λοιπόν, να είναι μια διπλωματική λύση που θα επιδίωκε η Δύση; Σε κάθε περίπτωση, αυτή θα περιλάμβανε τον περιορισμό των επιθετικών δυνατοτήτων του Ιράν. Αυτό σημαίνει έλεγχο του βαλλιστικού του προγράμματος, κάτι που μπορεί να επιτευχθεί σε κάποιο βαθμό, αν και η έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή πυραύλων μπορεί να πραγματοποιείται και σε μυστικές εγκαταστάσεις. Επομένως, ο έλεγχος δεν μπορεί να είναι απόλυτος, αλλά μπορεί να είναι ουσιαστικός. Ακόμη πιο δύσκολος είναι ο έλεγχος της παραγωγής θαλάσσιων ναρκών, καθώς αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί σχεδόν οπουδήποτε και με ποικίλα μέσα, ακόμη και μέσω εμπορικών πλοίων.
Στην περίπτωση αυτή, η δυνατότητα αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ —που αποτελεί βασική απειλή από την πλευρά του Ιράν, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου— παραμένει υπαρκτή.Το ερώτημα, επομένως, είναι γιατί και υπό ποιες συνθήκες η Δύση θα επιδίωκε μια ειρηνική λύση, τη στιγμή που η κατάσταση φαίνεται να έχει ήδη δρομολογηθεί προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση. Το ζήτημα συνδέεται με τους στρατηγικούς στόχους της Δύσης και τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύει να τους υλοποιήσει.
Μια δεύτερη κρίσιμη διάσταση είναι κατά πόσο το Ιράν είναι διατεθειμένο να αποδεχθεί αυτούς τους στόχους. Το βασικό ερώτημα είναι σε ποιον βαθμό μια τέτοια διαδικασία μπορεί να προχωρήσει και να εφαρμοστεί στην πράξη.Καταλήγουμε, έτσι, σε ένα δίλημμα: μια προσωρινή λύση υπό προϋποθέσεις, που θα κατοχυρώνεται μέσω κάποιας συμφωνίας, ή μια πιο βίαιη και μακροχρόνια εξέλιξη που θα επιδιώξει ένα μόνιμο αποτέλεσμα. Η τελική απόφαση θα καθοριστεί από τις εξελίξεις και το ευρύτερο διεθνές περιβάλλον, το οποίο —όπως δείχνει και η περίπτωση της σύγκρουσης στην Ουκρανία— τείνει προς πιο ριζικές αναδιαμορφώσεις.
Ο Κωνσταντίνος Κύπριος είναι κάτοχος Πτυχίου Επίλυσης Κρίσεων/Ειρήνευσης του Πανεπιστημίου του Bradford και Μεταπτυχιακού τίτλου στον τομέα Ανάλυσης Άμυνας και Ασφάλειας του Πανεπιστημίου του Lancaster. Έχει διατελέσει αναλυτής/ερευνητής στο Ινστιτούτο Αμυντικών Αναλύσεων του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας με καθήκοντα την παροχή αντιλήψεων, απόψεων και αναλύσεων στον Υπουργό Εθνικής Άμυνας και το Επιτελείο του
Is a peaceful solution possible in the new Gulf conflict?
As the conflict continues to take on new dimensions, certain mediation efforts are underway. But can they lead to a solution? The issue is no longer so much about finding a comprehensive solution, but rather about ending a war that began two years ago. So, what is the core problem? Iran had created a network of allies that included forces in Yemen, Syria, and Lebanon. This network is gradually being weakened by Israel; however, the central power—namely Iran itself—remains active. Therefore, the crucial question is to what extent it can be neutralized.
The answer is related to whether the West desires such an outcome—and the answer is yes. The West does not want the existence of a state it considers destabilizing, one that threatens other states and supports armed organizations such as Hezbollah. Moreover, it is a state with close ties to China, which, in the event of tensions between China and the West, could play a destabilizing role, especially through control of the Persian Gulf, through which a significant portion of global energy flows passes.
What, then, could be a diplomatic solution that the West would pursue? In any case, it would include limiting Iran’s offensive capabilities. This means controlling its ballistic missile program—something that can be achieved to some extent, although research, development, and missile production can also take place in secret facilities. Therefore, control cannot be absolute, but it can be substantial. Even more difficult is controlling the production of naval mines, as this can occur almost anywhere and by various means, even via commercial ships.
In this case, the possibility of blocking the Strait of Hormuz—which constitutes a major threat from Iran, as about 20% of global oil passes through it—remains real. The question, therefore, is why and under what conditions the West would pursue a peaceful solution, at a time when the situation appears to have already been set on a particular course. The issue is linked to the strategic objectives of the West and how it intends to implement them.
A second critical dimension is whether Iran is willing to accept these objectives. The key question is to what extent such a process can move forward and be implemented in practice. Thus, we arrive at a dilemma: a temporary solution under conditions, secured through some agreement, or a more violent and long-term development aimed at achieving a permanent outcome. The final decision will be determined by developments and the broader international environment, which—as shown by the case of the conflict in Ukraine—tends toward more radical transformations.
