Θετικά, αλλά με επιφυλάξεις ως προς τον σχεδιασμό και τις πιθανές παρενέργειες του μέτρου, αξιολογεί η πλειονότητα των συμμετεχόντων στο Ελληνικό Πάνελ Οικονομολόγων την κυβερνητική εξαγγελία για νομοθετική θέσπιση ανώτατου ορίου στο συνολικό κόστος αποπληρωμής των καταναλωτικών δανείων, με στόχο τον περιορισμό των λεγόμενων «πανωτοκίων».
Με λίγα λόγια:
- Το κόστος των καταναλωτικών δανείων επηρεάζει άμεσα χιλιάδες νοικοκυριά, τόσο εκείνα που έχουν ήδη αναλάβει δανεισμό, όσο και εκείνα που θα το ήθελαν.
- Η προστασία από υπέρμετρες χρεώσεις πρέπει να συνδυάζεται με διαφάνεια και σωστή εποπτεία.
- Ένα κακοσχεδιασμένο πλαφόν μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση σε δανεισμό για πολίτες που ήδη δυσκολεύονται να χρηματοδοτηθούν.
- Οι παρεμβάσεις στην αγορά πιστώσεων μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο όσους έχουν δάνεια, αλλά και τους μελλοντικούς δανειολήπτες και τους συνεπείς πελάτες.
Στην Ερώτηση του Πάνελ για τον Μάιο απάντησαν 17 οικονομολόγοι. Από αυτούς, το 64% αξιολογεί θετικά την κυβερνητική εξαγγελία, ενώ το 30% διαφωνεί. Το 6% των συμμετεχόντων επέλεξε την ενδιάμεση απάντηση.
Η κυβερνητική πρωτοβουλία, σύμφωνα με τις σχετικές ανακοινώσεις, προωθεί τη θέσπιση πλαφόν στην προσαύξηση του αρχικού κεφαλαίου μεταξύ 30% και 50% για νέα δάνεια, χωρίς αναδρομική ισχύ. Παράλληλα, το προωθούμενο πλαίσιο προβλέπει ενίσχυση της διαφάνειας στις συμβάσεις, δικαίωμα υπαναχώρησης του καταναλωτή εντός 14 ημερών και δυνατότητα απευθείας επικοινωνίας με εκπρόσωπο του πιστωτικού ιδρύματος όταν η σύμβαση συνάπτεται μέσω ψηφιακών εφαρμογών.
Στα σχόλια των συμμετεχόντων αναγνωρίζεται η ανάγκη προστασίας των καταναλωτών από υπέρμετρες ή καταχρηστικές χρεώσεις. Ταυτόχρονα, όμως, επισημαίνεται ότι η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης θα εξαρτηθεί από τις λεπτομέρειες εφαρμογής της: τον ακριβή ορισμό του «συνολικού κόστους», την αποτροπή έμμεσων ή παρακαμπτήριων χρεώσεων, τη διαφάνεια των συμβάσεων, την εποπτεία από τις αρμόδιες αρχές και την ύπαρξη ουσιαστικών κυρώσεων για καταχρηστικές πρακτικές.
Οι οικονομολόγοι που εκφράζουν επιφυλάξεις υπογραμμίζουν τον κίνδυνο ένα πολύ αυστηρό ή άκαμπτο πλαφόν να οδηγήσει σε αυστηρότερα κριτήρια δανειοδότησης, περιορίζοντας την πρόσβαση σε πίστη για λιγότερο αξιόχρεους δανειολήπτες. Επισημαίνουν επίσης τον κίνδυνο οι πάροχοι χρηματοδότησης να μεταφέρουν μέρος του κόστους σε άλλες χρεώσεις ή σε άλλες κατηγορίες πελατών.
