Τα Βαλκάνια ως πεδίο ανταγωνισμού Ελλάδος και Τουρκίας

Τα Βαλκάνια αποτελούν την φυσική ενδοχώρα της Ελλάδος. Οικονομικά και στρατιωτικά αποτελούν την συνέχεια της. Ως αποτέλεσμα αποτελούν την οικονομική συνέχεια της ενδοχώρας και η στέρηση της θα αποτελέσει ένα σημαντικό οικονομικό πλήγμα εναντίων της χώρας. Στα πλαίσια λοιπόν του ανταγωνισμού της Τουρκίας με την Ελλάδα, η Άγκυρα προσπαθεί να εισχωρήσει στην φυσική ενδοχώρα του έθνους και να εξοβελίσει την χώρα. Σειρά από κινήσεις λοιπόν έχουν λάβει μέρος με απώτερο σκοπό να πετύχει η Άγκυρα να καθιερωθεί στην Βαλκανική ενδοχώρα.Οι χώρες της Βαλκανικής ενδοχώρας βρίσκονται σε άσχημη οικονομική κατάσταση πολύ άσχημα με αποτέλεσμα να επηρεάζονται από την Τουρκία πολύ εύκολα.Η συγκεκριμένη πολιτική αποτελεί συνέχεια της πολιτικής που ξεκίνησε το 1990 και στοχεύει στην δημιουργία στρατηγικού βάθους στα Βαλκάνια. Ως αποτέλεσμα η επιρροή της Τουρκίας αυξάνεται συνεχώς. Πιο είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν την συγκεκριμένη κατάσταση. Καταρχήν αλυτρωτισμός, εθνικός και θρησκευτικός φανατισμός δημιουργούν ένα μείγμα που μπορεί πολύ εύκολα να οδηγήσει στην αύξηση της επιρροής από την Τουρκία. Οι κινήσεις αυτές γίνονται στα πλαίσια του δόγματος Νταβούτογλου δηλαδή μιας μορφής δημόσιας διπλωματίας της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής επικοινωνίας. Η βαρύτητα που δίνει στην περιοχή η Τουρκία οφείλετε σε τέσσερις λόγους, στο έντονο ενδιαφέρον της Τουρκίας για την περιοχή,ως πολιτική έχει την παρουσίαση των μηδενικών προβλημάτων πάντα υπό κατάλληλες συνθήκες, Η διαμόρφωση σύμφωνα με τα θρησκευτικά, πολιτιστικά και ιστορικά στοιχεία και τέλος ο ρόλος των μη κρατικών φορέων. Η πολιτική αυτή της Τουρκίας αποτελεί μέρος της πολιτικής του Αχμέτ Νταβούτογλου στο βιβλίο του το Στρατηγικό βάθος της Τουρκίας θα καθιερωθούν ως χαρακτήρας ζωτικής αρτηρίας για την γεωπολιτική της Τουρκίας.

Ως αποτέλεσμακαθώς η τουρκική πολιτική έχει γίνει ακόμα και ποιο επιθετική νέες κινήσεις λαμβάνουν μέρος. Η Τουρκική εξωτερική πολιτική γίνεται όλο και ποιο επιθετική και διεκδικητική. Η κίνηση αυτή είναι στα γενικότερα πλαίσια της επέκτασης της επιρροής της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή περιμετρικά της Ελλάδος και περιμετρικά της Τουρκίας. Η προσπάθεια επέκτασης της επιρροής της οφείλεται σε πολλού παράγοντες. Αν και η Άγκυραέχει κάνει λάθη, σίγουρα η γενικότερες επιδιώξεις της έχουν οδηγήσει στην ανάδειξη της σε έναν περιφερειακό παράγοντα.Η εξωτερική πολιτική της ‘Αγκύρας είναι δύσκολο να αλλάξει και βασίζεται στην συνέχεια της προσπάθειας ανάδειξης της σε μια μεγάλη δύναμη. Στα πλαίσια αυτά μια γενικότερη στρατηγική έχει αναπτυχθεί προκειμένου να μπορέσει η Τουρκία να αναπτυχθεί στην Βαλκανική ενδοχώρα. Βασικός πυλώνας αποτελεί η στρατηγική πολιτιστικής και πολιτικής ενίσχυσης των Τουρκικών μειονοτήτων. Είναι σημαντική η έμφαση που δίνει η Τουρκία στα Βαλκάνια, σχεδόν το 20% του προϋπολογισμού της Τουρκικής Υπηρεσίας Συνεργασίας κατευθύνεται στα Δυτικά Βαλκάνια. Ως αποτέλεσμα στο Κόσοβο η Τουρκική Γλώσσα ανταγωνίζεται ήδη της Αγγλική.Επίσης μέρος της πολιτικής της άσκησης της Τουρκικής επιρροής είναι η χορήγηση επενδύσεων σε μουσουλμανικές χώρες των Βαλκανίων.

Χαρακτηριστικά στο Κόσοβο έχουν επενδύσει στο αεροδρόμιο της Πριστίνα, στην εταιρία Κόσοβο ενέργεια και στον άξονα Σερβίας Βοσνίας. Σκοπός της Τουρκίας είναι αποκτήσει κράτη Δορυφόρους και Δούρειους Ίππους στα Βαλκάνια. Σκοπός είναι η επένδυση στο μουσουλμανικό στοιχείο και στην ενδυνάμωση των σχέσεων με τις χώρες της περιοχής μέσω ιστορικών και πολιτιστικών στοιχείων. Εμπνευστής ήταν ο Αχμέτ Νταβούτογλου που στο βιβλίο του Το Στρατηγικό Bάθος ανέπτυξε την σημασία που έχουν τα Βαλκάνια όσον αφορά την Νέο Οθωμανική Ιδεολογία. Σε μεγάλο βαθμό τα θρησκευτικά, πολιτιστικά στοιχεία δείχνουν και χρησιμοποιούνται προκειμένου να συμβάλουν στην αποφάσεις της Τουρκίας.Στο όλο πλάνο περιλαμβάνει και μι συμμετοχική δραστηριότητα μη κρατικών φορέων με δημόσια ιδρύματα και κρατικούς φορείς να αναλαμβάνουν συντονίστηκες δραστηριότητες.Η Τουρκία αξιοποιεί τον μουσουλμανικό πληθυσμό και τις Οθωμανικές καταβολές της προκειμένου να επεκτείνει την επιρροή της στα Βαλκάνια. Ο αριθμός των Βόσνιων μουσουλμάνων είναι περίπου δύο εκατομμύρια, ενώ στο Κόσοβο υπάρχουν άλλα 1.2 εκατομμύρια μουσουλμάνοι. Επίσης περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό μουσουλμάνων στο Μαυροβούνιο και σε άλλες περιοχές.

Μια ζώνη που εξικνείται από Μπίχατς, Βοσνία, Σαντζάκ, Κοσυφοπέδιο, Αλβανία, Μακεδονία, Κιτρτζαλι, Βουλγαρία, Δυτική Θράκη, είναι μια περιοχή που σκοπεύει η Τουρκία να την ελέγξει. Βασικό εργαλείο είναι οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί. Στην Αλβανία είναι 75%, στην Βουλγαρία 12.5%, στην Βοσνία 48%, Κοσσυφοπέδιο 95%, Μαυροβούνιο 17.7%, Σερβία 3.2%.

Πυλώνας αυτής της στρατηγικής αποτελεί και η σειρά επισκέψεων σε διάφορες χώρες της Βαλκανικής. Κύριο όργανο αποτελεί η οργάνωση TAG, δηλαδή η Τουρκική Υπηρεσία Συνεργασίας και Συντονισμού ΤΙΚΑ, που συγκεντρώνει τις Τουρκικές μειονότητες και κοινότητες από τα Βαλκάνια έως τον Καύκασο. Όργανο της αποτελούν εκπαιδευτικά προγράμματα, θρησκευτικές δομές, ανθρωπιστικές δράσεις και ενίσχυση της Τουρκικής κουλτούρας με όργανα όπως το TRTWorld. Σκοπός είναι να ενισχύσει τα στοιχεία του παντουρκισμούκαι νεοθωμανισμού. Ως αποτέλεσμα ενισχύεται η παντουρκική ταυτότητα και ο τουρκικός εθνικισμός.Πολιτικές πρωτοβουλίες αποτελούν επίσης όργανο στον σκοπό της Τουρκικής διείσδυσης με δράσεις όπως οι πλατφόρμες για την Ειρήνη στα Βαλκάνια. Οικονομική και στρατηγική ενίσχυση αποτελεί επίσης με την ανάπτυξη υποδομών συνδεσιμότητας, ενέργειας και επικοινωνιών και όπως εδώ και πολλά χρόνια η έμφαση στους διακρατικούς συγκοινωνιακούς διαδρόμους,Στα πλαίσια αυτά η Τουρκία επεκτείνεται με το χτίσιμο πόλεων, δρόμων, σχολείων, νοσοκομείων και τεμενών με ιδιαίτερη έμφαση το ίδρυμα Diyanetπου χρηματοδοτεί και ισλαμική λογοτεχνία.. Συνοδοιπόρο βρίσκει το Κατάρ που και οι δύο χώρες μαζί αποσκοπούν στην ανασύσταση της Ισλαμικής παρουσίας στα Βαλκάνια. Χαρακτηριστικά η Τουρκία έχει παραδώσει 10.000 βιβλία σε σχολεία των Σκοπίων που ανεβάζει συνολικά στα 30.000 το σύνολο των βιβλίων που έχουν παραδοθεί από το 2020. Οι σαπουνόπερες είναι ένα ακόμα όργανο της γεωπολιτικής του Αχμέτ Νταβούτογλου  προβάλλοντας αυτά που θέλει να δείξει η Τουρκία.

Όργανα της πολιτικής της Τουρκίας είναι η Τουρκική Υπηρεσία Συνεργασίας και Συντονισμού ΤΙΚΑ ένα όργανο για την παροχή βοήθειας και ενισχύσεων προς τις περιφέρειες και κοινότητες του εξωτερικού που ιδρύθηκε το 1992 ως τμήμα του Υπουργείου Εξωτερικών. Η προεδρία του Εξωτερικού και Συναφών Κοινοτήτων ΥΤΒ που ιδρύθηκε το 2010 ως ένας άλλος δημόσιος οργανισμός και υπάγεται στο Πρωθυπουργικό γραφείο. Η Προεδρία Θρησκευτικών Υποθέσεων Diyanetπου παρέχει θρησκευτικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες σύμφωνα με την κοσμική ιδεολογία της Δημοκρατίας της Τουρκίας. Το Ινστιτούτο YunusEmreYEEπου ιδρύθηκε το 2007 και είναι ένα δημόσιο ίδρυμα υπεύθυνο για τηνπροώθηση της Τουρκικής γλώσσας και του Τουρκικού πολιτισμού στο εξωτερικό.

Με την εισχώρηση της Τουρκικής επιρροής σκοπός είναι να περικυκλώσει την Ελλάδα και τουλάχιστον να την αδρανοποιήσει. Βασικός πυλώνας στα Βαλκάνια είναι η Αλβανία όπου δημιουργούνται ναυτικές βάσεις που ως απώτερο σκοπό να επιτρέψουν στο Τουρκικό ναυτικό να περικυκλώσει την Ελλάδα από την Αδριατική και να την αποκλείσει από τον οδό ανεφοδιασμού του από την Δύση. Κύριος σκοπός αποτελεί η ναυτική βάση κοντά στους Άγιους Σαράντα όπως και δικαιώματα ελλιμενισμού στον Αυλώνα όπου ως σκοπό έχει να εκμεταλλευτεί την βάση υποβρυχίων στον Αυλώνα. Επίσης δημιουργήθηκε βάση ραντάρ στην Κορυτσά. Με τα υποβρύχια αυτά έχει ως σκοπό να αποκλείσει την Ελλάδα ναυτικά από την Δύση, επίσης μπορεί να χρησιμοποιήσει την Αλβανική μειονότητα προκειμένου να αποσταθεροποιήσει την χώρα και να δημιουργήσει ασύμμετρες και υβριδικές απειλές. Η διείσδυση στην Αλβανία αποτελεί την κορωνίδα της Τουρκικής πολιτικής. Στα πλαίσια αυτά δημιουργείτε και ένα τεράστιο τζαμί στα Τίρανα της Αλβανίας που κόστισε 30 εκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή του. Με τον σκοπό αυτό στοχεύει στο να καθιερωθεί στα δυτικά της Ελλάδος και να πετύχει στρατηγική περικύκλωση  της Ελλάδος.Παρεμφερές είναι και το τζαμί στα Τίρανα που χτίστηκε με Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Η Τουρκία επίσης βοήθησε την Αλβανία να προσχωρήσει στην Οργάνωση Ισλαμικής Διάσκεψης και υλοποίησε προγράμματα οικονομικής βοηθάς και επενδύσεων που φθάνουν τα 860 εκατομμύρια στρατιωτικής και πολιτιστικής βοήθειας. Στις περαιτέρω δράσεις τις περιλαμβάνει στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των δύο κρατών που περιλαμβάνει οικονομική υποστήριξη με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των εξοπλισμών.Χαρακτηριστικά η Τουρκική βιομηχανική εταιρία ηλεκτρονικών εξοπλισμών ASELSANεγκαινίασε αντιπροσωπεία της στα Σκόπια. Ήδη η Τουρκία εξάγει οπλικά συστήματα σε Αλβανία, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Κόσοβο και Μαυροβούνιο, ταυτόχρονα με την δωρεά στρατιωτικού εξοπλισμού. Η Αλβανία μάλιστα έχει εισάγει τα Τουρκικά ως δεύτερη γλώσσα στα σχολεία της έπειτα από έτοιμα της Άγκυρας. Τον Απρίλιο του 202 το κοινοβούλιο ενέκρινε την συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Αλβανίας και Τουρκίας που συμπεριλαμβάνει και οικονομική υποστήριξη. Οι Αλβανοί αποτελούν το κυριότερο προγεφύρωμα των Τούρκων για την  διείσδυση στην χερσόνησο του Αίμου στο πλαίσιο του νέο οθωμανικού αναθεωρητικού δόγματος του Ερντογάν. .Οι Αλβανοί έχουν επίσης εξοπλιστεί με τουρκικά UCAVBayraktarTB2 ενώ η Τουρκία έχει βοηθήσει στον εξοπλισμό του Αλβανικού Στρατού. Κατά αυτόν τον τρόπο η ΄Άγκυρα έχει καταστεί ένας από τους μεγαλύτερους επενδυτές στα Βαλκάνια με επενδύσεις που αγγίζουν το 1 δισεκατομμύριο ευρώ και πάνω από 600 Τουρκικές εταιρείες να απασχολούν πάνω από 15.000 Αλβανούς. Στην Αλβανία έχει επένδυση 2.7 δις δολάρια σε 296 και διαθέτει ναύσταθμο στον Αυλώνα.

Οι Τούρκοι έχουν αναπτύξει και σχέσεις με την Σερβία, σκοπός τους είναι να ασκήσουν επιρροή ως μεσολαβητής στην Ιστορική διένεξη Σερβίας Κόσοβο, με επενδύσεις ύψους 350 εκατομμύριων ευρώ ενώ έχει σκοπό να πουλήσει και συστήματα ασφαλείας στην Σερβία. Στην Βουλγαρία υπάρχει μουσουλμανικός πληθυσμός που φθάνει τα 1.026.000 και είναι εγκατεστημένοι στις νότιες περιοχές της χώρας και αποτελούν το 12 % του πληθυσμού της χώρας. Προκειμένου να χεριάσει την πολιτική της έχει δημιουργήσει τέσσερις υπηρεσίες συντονισμού. Αυτές είναι η Τουρκική Υπηρεσία Συνεργασίας και Συντονισμού υπεύθυνη για την παροχή βοήθειας και ενισχύσεων προς τις περιφέρειες και κοινότητες του εξωτερικού ως μέρος του υπουργείου εξωτερικών. Η Προεδρία για Τούρκους του εξωτερικού και Συναφών κοινοτήτων που ιδρύθηκε το 2010 ως δημόσιος οργανισμός που υπάγεται στο Πρωθυπουργικό γραφείο. Η Προεδρία Θρησκευτικών Υποθέσεων παρέχει θρησκευτικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες και δραστηριότητες. Το Ινστιτούτο YunusEmre (YEE) που ιδρύθηκε το 2007 και είναι ένα δημόσιο ίδρυμα υπεύθυνο για την προώθησης της Τουρκικής γλώσσας και του Τουρκικού πολιτισμού στο εξωτερικό.

Το Κόσοβο αποτελεί επίσης μέρος της συγκεκριμένης πολιτικής της Άγκυρας και παράδωσε dronesτύπο SkyDagger&Bayraktarστο Κόσσοβο βάση συμφωνίας του Δεκεμβρίου του 2024. Καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να εδραιώσει ρόλο εγγυητή ασφάλειας σε κυβερνήσεις που θεωρεί φιλικές όπως του Κοσσόβου, της Αλβανίας και της Βοσνίας.

Κράτος των Σκοπίων

Η τουρκική TAVAirportsHolding εκμεταλλεύεται τα δύο μοναδικά αεροδρόμια στην πρωτεύουσα και στην Αχρίδα και τον Εμπορευματικό Αερολιμένα του Στιπ. Το 2011 η τουρκική Τράπεζα Χαλκ εξαγόρασε την Εξαγωγική και Πιστωτική Τράπεζα των Σκοπίων. Τεχνικές εταιρείες της Τουρκίας κατασκευάζουν τον αυτοκινητόδρομο Πρίστινα-Σκόπια και γύρω από την πρωτεύουσα έκτισαν τους υψηλότερους στα Βαλκάνια ουρανοξύστες. Η Άγκυρα αναστηλώνει τα οθωμανικά τεμένη, εκπαιδεύει 88 γιατρούς και διοργανώνει διεθνή συνέδρια για το Ισλάμ στα Βαλκάνια και για τον Κεμάλ. Από το 2007 εορτάζεται η Ημέρα Διδασκαλίας της Τουρκικής και το 2011 θεμελιώνεται το Τουρκικό Θέατρο.

Κόσσοβο

«Είμαι συγκλονισμένος από τη συμπεριφορά της Τουρκίας και τη βάναυση παραβίαση του Χάρτη του ΟΗΕ και του Ψηφίσματος 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς και από τον συνεχιζόμενο εξοπλισμό των Αρχών στην Πρίστινα», έγραψε ο Βούτσιτς σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σημειώνεται πάντως ότι τον Ιανουάριο του 2024, ο Τούρκος υπουργός Αμυνας ΓιασάρΓκιουλέρ και ο Κοσοβάρος ομόλογός του υπέγραψαν στρατιωτική συμφωνία-πλαίσιο στην Αγκυρα, επεκτείνοντας τη συνεργασία των δύο πλευρών στις πωλήσεις όπλων, τις κοινές ασκήσεις και στα προγράμματα εκπαίδευσης.

Μόλις πριν από λίγα 24ωρα, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, ΧακάνΦιντάν, υποδέχθηκε στην Κωνσταντινούπολη τους ομολόγους του από τα δυτικά Βαλκάνια.

Greece Caught Between Two Opposing Forces

The tension between the United States and the European Union regarding Greenland places Greek foreign policy in a particularly difficult position. Indeed, confrontation between the two main pillars of NATO may generate serious challenges for Greek diplomacy during an already critical period.

The deterioration of Greece’s relations with Albania and western Libya is now evident, as Turkish presence in these areas has become firmly established. Turkey’s naval and air bases provide it with the ability to control the eastern and central Mediterranean. In this way, Turkey seeks to encircle and isolate Greece.

As a result, in order to counterbalance Turkey’s presence and aggressive posture in the Central Mediterranean, Greece has turned to other partners, such as Israel and Egypt. However, the current confrontation between the United States and the European Union puts this diplomatic and political strategy at risk, since both Egypt and Israel fall within the American sphere of influence. Consequently, Greek defense policy may be seriously jeopardized.

Within this framework, Greek political leadership and diplomacy must proceed with great caution, striving to maintain a delicate balance between the United States and the European Union. Any failure in this effort could lead to Greece’s international isolation and further strengthen Turkey’s position. In such a scenario, Greece would be forced to confront Turkey on its own and from a highly disadvantaged position.

Although it is highly unlikely that relations between the United States and the European Union will deteriorate to the point of open hostility, even a prolonged period of cool relations between the two sides could result in a radical shift in the balance of power. Therefore, it is imperative for Greek diplomacy to act methodically and strategically in order to navigate the current confrontation without losing political or geostrategic ground.

Given that Greece does not possess the international weight of the United States or the United Kingdom, potential political losses could lead to a permanent erosion of diplomatic footholds, which may in turn be replaced by Turkey. Consequently, Greek foreign policy must be conducted with seriousness, consistency, and without dangerous distractions.

Ο Κωνσταντίνος Κύπριος είναι κάτοχος Πτυχίου Επίλυσης Κρίσεων/Ειρήνευσης του Πανεπιστημίου του Bradford και Μεταπτυχιακού τίτλου στον τομέα Ανάλυσης Άμυνας και Ασφάλειας του Πανεπιστημίου του Lancaster. Έχει διατελέσει αναλυτής/ερευνητής στο Ινστιτούτο Αμυντικών Αναλύσεων του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας με καθήκοντα την παροχή αντιλήψεων, απόψεων και αναλύσεων στον Υπουργό Εθνικής Άμυνας και το Επιτελείο του