Του Χρήστου Μελέτη – Εθελοντής ENIL
Όταν μιλάμε για τον κοινωνικό αποκλεισμό των ανάπηρων ατόμων, υπάρχει ένας ισχυρός αρνητικός κοινωνικός μηχανισμός που, αν δεν αντιμετωπιστεί, τα παγιδεύει σε έναν φαύλο κύκλο συστημικής καταπίεσης.
Από τη μία πλευρά, υπάρχουν εμπόδια συμμετοχής — όπως η έλλειψη προσβάσιμων υποδομών και υπηρεσιών — που μειώνουν την ορατότητα της αναπηρικής κοινότητας στην κοινωνία. Από την άλλη, υπάρχει ένας φόβος του αγνώστου στους ανθρώπους, που ενισχύει τις αρνητικές στάσεις*. Αυτές οι δύο καταστάσεις ενισχύουν η μία την άλλη, δημιουργώντας μια «τέλεια» συνθήκη για κοινωνικό αποκλεισμό.
Συγκεκριμένα, πολλά ανάπηρα άτομα δεν μπορούν να παρευρεθούν σε κοινωνικές εκδηλώσεις ή να αποκτήσουν εργασία λόγω της μη προσβασιμότητας ή των αρνητικών αντιλήψεων απέναντί τους. Εντάσσονται σε ειδικά σχολεία αντί για γενικά — λόγω μισαναπηρικών πολιτικών εκπαίδευσης — με αποτέλεσμα τα μη ανάπηρα άτομα να μην έχουν σχεδόν ποτέ την ευκαιρία να αλληλεπιδράσουν μαζί τους σε δημόσιους χώρους. Όταν υπάρχει ελάχιστη ή καθόλου επαφή με μια συγκεκριμένη ομάδα, δημιουργείται εύφορο έδαφος για την ανάπτυξη προκαταλήψεων.
Αυτό ενισχύει επιβλαβή στερεότυπα, όπως ότι τα ανάπηρα άτομα είναι ανίκανα ή διαρκώς θρηνούν για τη σωματική βλάβη τους. Ως αποτέλεσμα, τα μη ανάπηρα άτομα συχνά δεν ασκούν πίεση για την ένταξή τους — λαμβάνοντας υπόψη, φυσικά, ότι οι νομοθέτες και οι πολιτικοί είναι άνθρωποι που επηρεάζονται από τα ίδια αρνητικά κοινωνικά στερεότυπα όπως όλοι.
Με λίγα λόγια, τα κοινωνικά εμπόδια οδηγούν σε μειωμένη ορατότητα, η οποία ενισχύει τις προκαταλήψεις, οι οποίες με τη σειρά τους οδηγούν σε έλλειψη πίεσης για αλλαγή — ενισχύοντας περαιτέρω τα ίδια κοινωνικά εμπόδια και την έλλειψη ορατότητας των αναπήρων.
Είναι πραγματικά ένας φαύλος κύκλος. Αλλά ποια είναι η λύση;
Κατά τη γνώμη μου, αυτός ο κύκλος μπορεί να σπάσει μόνο με αγώνα για τα δικαιώματά μας. Πρέπει να σταθούμε ενωμένοι και να ξέρουμε πού να επικεντρώσουμε τους πόρους μας ώστε να έχουμε τη μεγαλύτερη δυνατή επίδραση.
Η αλλαγή μιισαναπηρικών συστημάτων είναι δύσκολη διαδικασία και η αντίσταση είναι αναμενόμενη — όμως, με τις σωστές κινήσεις, μπορεί να προκληθεί και ένα θετικό domino effect.
* Υπάρχει ένας μηχανισμός επιβίωσης στον άνθρωπο, γνωστός ως διάκριση «εσω-ομάδας» και «εξω-ομάδας» (in-group/out-group distinction), που μας ωθεί να κατηγοριοποιούμε τους άλλους ως «δικούς μας» ή «ξένους». Αν αντιληφθούμε κάποιον ως «ξένο», τείνουμε να τον βλέπουμε λιγότερο ευνοϊκά. Το ποιον θεωρούμε «ξένο» εξαρτάται συχνά από ορατά χαρακτηριστικά, κάτι που επηρεάζει το πώς βλέπουμε ολόκληρες ομάδες — ειδικά μειονότητες όπως τα ανάπηρα άτομα, άτομα με διαφορετικό χρώμα δέρματος και τα μέλη της ΛΟΑΤΚΙΑ+ κοινότητας.
Πηγή: enil.eu
