Στενό του Ορμούζ: Η θάλασσα περιμένει τη διπλωματία

Υπάρχουν στιγμές στη ναυτιλία που η σιωπή είναι πιο ανησυχητική από την ίδια την ένταση. Αυτή είναι ίσως η εικόνα σήμερα στο Στενό του Ορμούζ. Δεν έχουμε πλήρη αποκλιμάκωση. Δεν έχουμε ξεκάθαρη συμφωνία. Δεν έχουμε ακόμη ασφαλές πλαίσιο διελεύσεων. Έχουμε, όμως, μια αναμονή. Και αυτή η αναμονή αφορά άμεσα την παγκόσμια ναυτιλία, την ενέργεια, τις ασφαλίσεις, τα ναύλα και φυσικά την ελληνόκτητη ναυτιλία.

Το Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα ακόμη στενό πέρασμα στον παγκόσμιο χάρτη. Είναι ένας από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη. Από εκεί περνά ένα σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής ροής. Κάθε αναταραχή στην περιοχή δεν μένει τοπική. Μεταφέρεται άμεσα στις αγορές, στα επιχειρησιακά κέντρα των ναυτιλιακών εταιρειών, στα ασφαλιστήρια συμβόλαια και στις αποφάσεις των πλοιοκτητών.

Σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση της  EOS Risk Group, η Τεχεράνη φέρεται να εξετάζει μια σύντομη αμερικανική πρόταση για τον τερματισμό της κρίσης στον Κόλπο. Η πρόταση αυτή, που περιγράφεται ως ένα κείμενο σχεδόν «μιας σελίδας», φέρεται να προβλέπει σταδιακή επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ σε διάστημα 30 ημερών. Το ιδιαίτερο στοιχείο είναι ότι, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η πρόταση δεν περιλαμβάνει απαιτήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Αυτό αλλάζει τη φύση της συζήτησης. Αν οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, τότε δεν μιλάμε για μια συνολική πολιτική συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Μιλάμε περισσότερο για μια πρακτική προσπάθεια να αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα και να μειωθεί η άμεση πίεση στο διεθνές εμπόριο. Είναι όμως αρκετό αυτό;

Το βασικό ερώτημα παραμένει: μπορεί να υπάρξει ασφαλής διέλευση όταν η πολιτική κρίση δεν έχει λυθεί; Μπορεί ένα εμπορικό πλοίο να περάσει με σιγουριά όταν οι αποκλεισμοί φαίνεται ότι παραμένουν σε ισχύ; Και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη εάν η διπλωματική διαδικασία διακοπεί ή αν υπάρξει νέα στρατιωτική ενέργεια;

Αυτήν τη στιγμή, βρισκόμαστε σε αναμονή των διαπραγματεύσεων μεταξύ Αμερικής και Ιράν. Το πλαίσιο, η τοποθεσία και το εύρος αυτών των συνομιλιών παραμένουν ασαφή. Παράλληλα, το αμερικανικό σχέδιο “Project Freedom”, που αφορούσε οδηγίες για διελεύσεις πλοίων μέσω των χωρικών υδάτων του Ομάν, παραμένει παγωμένο. Με άλλα λόγια, μπορεί η διπλωματία να κινείται, όμως η επιχειρησιακή ασφάλεια στη θάλασσα δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί.

Για την Ελλάδα, αυτή η κρίση δεν είναι μακρινή. Περίπου **135 πλοία ελληνικών συμφερόντων** βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην ευρύτερη περιοχή του **Περσικού Κόλπου, του Στενού του Ορμούζ, του Κόλπου του Ομάν και των γειτονικών θαλάσσιων διαδρόμων**. Αυτό σημαίνει ότι κάθε νέα εξέλιξη μεταφράζεται άμεσα σε ελληνικό ενδιαφέρον. Δεν αφορά μόνο διεθνείς ισορροπίες. Αφορά ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες, Έλληνες πλοιοκτήτες, πληρώματα, ασφαλιστές, ναυλωτές και οικογένειες ναυτικών.

Και εδώ η θεωρία τελειώνει. Γιατί κάθε πλοίο που βρίσκεται στην περιοχή χρειάζεται απόφαση. Θα συνεχίσει; Θα περιμένει; Θα αλλάξει πορεία; Θα ζητήσει πρόσθετη καθοδήγηση; Θα αυξηθεί το ασφάλιστρο; Θα καθυστερήσει το φορτίο; Αυτές οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται σε ακαδημαϊκό περιβάλλον. Λαμβάνονται σε πραγματικό χρόνο, με περιορισμένες πληροφορίες και με υψηλό επιχειρησιακό κόστος.

Η ένταση αυξήθηκε ακόμη περισσότερο στις 6 Μαΐου, όταν αμερικανικές δυνάμεις ακινητοποίησαν και κατέλαβαν το ιρανικής σημαίας δεξαμενόπλοιο **HASNA** στον Κόλπο του Ομάν, ενώ το πλοίο κατευθυνόταν προς ιρανικό λιμάνι. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η ακινητοποίηση έγινε με πυρά από μαχητικά F/A-18 του αμερικανικού ναυτικού.

Το περιστατικό αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Μια απευθείας ενέργεια εναντίον ιρανικού πλοίου αυξάνει την πιθανότητα ανταπάντησης. Και στη ναυτιλία γνωρίζουμε ότι η ανταπάντηση δεν στοχεύει πάντα στρατιωτικούς στόχους. Πολύ συχνά, η πίεση ασκείται σε εμπορικά πλοία, σε δεξαμενόπλοια, σε φορτία, σε λιμένες και σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς.

Όπως επισημαίνει ο **Αλκέτας Δρόσος, εκπρόσωπος της EOS Marine, part of EOS Risk Group**, «η κρίση στο Ορμούζ δεν αφορά μόνο τη διπλωματία ή τις στρατιωτικές ισορροπίες. Αφορά την καθημερινή απόφαση μιας ναυτιλιακής εταιρείας: αν θα περάσει ένα πλοίο, πότε θα περάσει, με ποια πληροφόρηση και με ποιο επίπεδο προστασίας».

Το Ορμούζ, όμως, δεν είναι το μοναδικό μέτωπο. Στη Μαύρη Θάλασσα, στις 5 Μαΐου, η Ρωσία πραγματοποίησε επίθεση με drones και πυραύλους εναντίον λιμενικής περιοχής στην Οδησσό. Από την επίθεση προκλήθηκαν ζημιές σε εμπορικό πλοίο με σημαία Cook Islands. Το πλήρωμα δεν τραυματίστηκε και οι λιμενικές λειτουργίες συνεχίστηκαν. Ωστόσο, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: τα ουκρανικά λιμάνια παραμένουν εκτεθειμένα και η εμπορική ναυτιλία εξακολουθεί να κινείται δίπλα σε μια ενεργή πολεμική ζώνη.

Την ίδια ώρα, η πολιτική αστάθεια στη Ρουμανία δημιουργεί νέα ερωτήματα για την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα. Η κατάρρευση της φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης, μετά από ψήφο δυσπιστίας, δεν είναι ένα απλό εσωτερικό πολιτικό γεγονός. Η Ρουμανία είναι χώρα-μέλος της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ, με κρίσιμη γεωγραφική θέση. Αν η πολιτική κατεύθυνση της χώρας γίνει λιγότερο σταθερή, τι σημαίνει αυτό για τις πολυμερείς πρωτοβουλίες ασφάλειας στην περιοχή;

Στον Ατλαντικό, μια διαφορετική απειλή υπενθυμίζει ότι η ναυτιλία δεν κινδυνεύει μόνο από πολέμους και γεωπολιτικές κρίσεις. Το φορτηγό πλοίο **ARCONIAN** κατασχέθηκε από τις ισπανικές αρχές και οδηγήθηκε στο Λας Πάλμας των Καναρίων Νήσων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, στο πλοίο εντοπίστηκαν πάνω από 30 τόνοι κοκαΐνης προέλευσης Λατινικής Αμερικής, με πιθανό προορισμό την Ευρώπη μέσω λιμένων της Δυτικής Αφρικής.

Αυτό το περιστατικό δείχνει το μέγεθος του προβλήματος. Τα πλοία μπορούν να γίνουν στόχος ή εργαλείο εγκληματικών δικτύων χωρίς η εταιρεία να έχει πλήρη εικόνα του τι συμβαίνει. Για μια ναυτιλιακή εταιρεία, μια τέτοια υπόθεση μπορεί να σημαίνει καθυστέρηση, έρευνες, τεράστια εμπορική ζημιά, νομικές επιπλοκές και πλήγμα στη φήμη της.

Η εικόνα των επόμενων ημερών παραμένει δύσκολη. Σύμφωνα με την επιχειρησιακή εκτίμηση της **EOS Risk Group**, στη Μέση Ανατολή ο κίνδυνος κλιμάκωσης παραμένει ουσιαστικός, με συνεχή απειλή για τη ναυτιλία στο Στενό του Ορμούζ. Στον Κόλπο του Άντεν και κοντά στη Σομαλία, ο κίνδυνος πειρατείας παραμένει υψηλός ή ουσιαστικός, ανάλογα με την απόσταση από τις σομαλικές ακτές. Στη Μαύρη Θάλασσα, παραμένει υψηλός ο κίνδυνος ρωσικών επιθέσεων κατά πλοίων και λιμενικών υποδομών που συνδέονται με την Ουκρανία, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει υψηλός κίνδυνος ουκρανικών επιθέσεων κατά ρωσικών λιμένων και ενεργειακών στόχων στη Μαύρη Θάλασσα και στη Βαλτική.

Το συμπέρασμα είναι ότι η θάλασσα δεν είναι πλέον απλώς χώρος μεταφοράς εμπορευμάτων. Είναι χώρος ισχύος, πίεσης, ανταγωνισμού και ασφάλειας. Κάθε κρίση στη στεριά μεταφέρεται γρήγορα στη θάλασσα. Και κάθε κρίση στη θάλασσα επιστρέφει ακόμη πιο γρήγορα στην οικονομία.

Η ναυτιλία έχει μάθει να λειτουργεί σε περιβάλλον κινδύνου. Όμως η σημερινή εποχή απαιτεί κάτι περισσότερο από εμπειρία. Απαιτεί άμεση πληροφόρηση, ανάλυση, προετοιμασία και καθαρές αποφάσεις.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο τι συμβαίνει σήμερα στο Ορμούζ, στη Μαύρη Θάλασσα ή στον Ατλαντικό. Το πραγματικό ερώτημα είναι τι θα ακολουθήσει αύριο — και ποιος θα είναι έτοιμος όταν αυτό συμβεί.