Το κτήριο του ξεχασμένου Σηματοτηλέγραφου των Κυθήρων, ξαναζωντάνεψε ψηφιακά. Μια πρωτοβουλία του Ελληνικού Ινστιτούτου Ναυτικής Ιστορίας.
Τα απόγευμα της Τετάρτης 21 Φεβρουαρίου 2026, σε πείσμα των αντίξοων καιρικών συνθηκών, το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας παρουσίασε στο κοινό, στο χώρο της Ιστορικής Βιβλιοθήκης του «Ιδρύματος Αικατερίνη Λασκαρίδη», την ολοκληρωμένη ψηφιακή ανασύσταση του ερειπωμένου κτηρίου και της λειτουργίας του Σηματοτηλέγραφου των Κυθήρων.
Το έργο αυτό έχει συμπεριληφθεί στην ιστοσελίδα www.navalhistory.gr/shmatothlegrafosη οποία ουσιαστικά αποτελεί ένα ολοκληρωμένο «Ψηφιακό Μουσείο» όπου ο κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να περιηγηθεί εικονικά σε ένα αντιπροσωπευτικό αρχιτεκτονικό δείγμα της Βιομηχανικής Επανάστασης στη χώρα μας.
Το έργο επιχορηγήθηκε κατά ένα μέρος από το Υπουργείο Πολιτισμού/ Πρόγραμμα «Δημιουργική Ελλάδα 2025 / Ψηφιακός Πολιτισμός» και υλοποιήθηκε με την επιστημονική καθοδήγηση του Ομότιμου καθηγητή του Ε.Μ.Π και Ακαδημαϊκού κ. Μανόλη Κορρέ. Το τελικό αποτέλεσμα πιστώνεται στους κ.κ. Γιώργο Μαστρογεωργίου(3dmodeling), Γιώργο Μακαρονίδη(εικονική περιήγηση) και Γιώργο Μαραγκουδάκη εναέρια βιντεοσκόπηση, φωτογράφιση).
Δείτε βίντεο:
https://www.youtube.com/watch?v=xWzPRlMi288
Περιηγηθείτε εικονικά:
https://www.navalhistory.gr/virtualtour/
Τι είναι ο Σηματοτηλέγραφος των Κυθήρων;
Τον Αύγουστο του 2017 ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής Μανόλης Κορρές συνάντησε για πρώτη φορά τα χαλάσματα ενός κτιρίου κοντά στον φάρο Μουδάρι στο Βόρειο άκρο των Κυθήρων. Με τα εντελώς πρόχειρα μέσα που διέθετε (ήταν σε διακοπές) ετοίμασε αναλυτικά σχέδια αναπαραστάσεως τόσο των αρχιτεκτονικών όσο και των μηχανολογικών ευρημάτων.
Μετά από μελέτη μηνών διαπίστωσε ότι το κτίριο ήταν ένας από τους λίγους σηματοτηλέγραφους που λειτούργησαν στην Ελλάδα στα τέλη του 19ου μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. Επρόκειτο για κτήριο από το οποίο μεταβιβάζονταν προς τα διερχόμενα πλοία, με τη βοήθεια κινούμενων μεγάλων μηχανικών βραχιόνων, πληροφορίες και εντολές είτε ναυτιλιακής ενημέρωσης είτε εμπορικής φύσεως (πχ επόμενος λιμένας φόρτωσης ή αλλαγή ναύλου κλπ). Με την ανακάλυψη της ασύρματης τηλεγραφίας, στις αρχές του 20ου αιώνα, εξέλειπε αιφνίδια η ανάγκη ύπαρξης τέτοιων υπηρεσιών, το κτίριο εγκαταλείφθηκε και σιγά – σιγά έσβησε από τις μνήμες των ντόπιων ο σκοπός της αρχικής ύπαρξής του.
Μια ακόμα επίσκεψη του καθηγητή στα Κύθηρα τον Αύγουστο του 2018 είχε ως αποτέλεσμα την λεπτομερέστερη μελέτη και αποτύπωση του οπτικού μηχανισμού του σηματοτηλέγραφου, δηλαδή των μεταλλικών βραχιόνων με τους οποίους μεταδίδονταν τα μηνύματα προς τα πλοία. Τα επικαιροποιημένα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάστηκαν τον Οκτώβριο του 2021 στην Ακαδημία Αθηνών και εκδόθηκαν σε ειδικό τεύχος πρακτικών.
Η εμπλοκή του Ελληνικού Ινστιτούτου Ναυτικής Ιστορίας
Τέλος του 2023 το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας αποφάσισε να υποστηρίξει ενεργά την αποκατάσταση της ιστορικής μνήμης σχετικά με τον Σηματοτηλέγραφο των Κυθήρων. Τον Φεβρουάριο του 2024 διοργάνωσε σχετική δημόσια παρουσίαση από τον Μανόλη Κορρέ με συμμετοχή και του Δημάρχου Κυθήρων στο χώρο του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη.
Μετά από τη συνάντηση αυτή το ΕΛ.Ι.Ν.ΙΣ. ανέλαβε την πρωτοβουλία να υποστηρίξει ως κύριος χορηγός και συντονιστής την πλήρη ψηφιακή αναπαράσταση του κτηρίου και της λειτουργίας του Σηματοτηλέγραφου, με απότερο στόχο να συμβάλει και στην πλήρη, κάποτε, ανακατασκευή του πραγματικού κτηρίου και τη δημιουργία ενός μουσείου για αυτή τη χαμένη τεχνολογία. Στην προσπάθεια αυτή στάθηκε αρωγός το Υπουργείο Πολιτισμού επιχορηγώντας μέρος του έργου μέσω του προγράμματος “Δημιουργική Ελλάδα 2025 / Ψηφιακός Πολιτισμός”.
Το «Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας», ως επιστημονικός – πολιτιστικός – μη κερδοσκοπικός φορέας, στοχεύει στην ενθάρρυνση και προαγωγή της έρευνας και μελέτης της Ναυτικής Ιστορίας και Παράδοσης, καθώς και στην προβολή και διάδοση της ιστορικής γνώσης.
