Άρθρο του captain Πάνου Δεδελού
Οι άνθρωποι διαφωνούν κυρίως γιατί έχουν διαφορετικούς ορισμούς για τις μεγάλες έννοιες.
Η διαφορά αυτή στους ορισμούς ή η αλλαγή των ορισμών από τους αρχικούς κατά το δοκούν προέρχεται κυρίως από τρεις παράγοντες.
1.Λόγω προσωπικών επιθυμιών, σκοπών και στόχων.
Οι άνθρωποι αλλάζουν τους πραγματικούς ορισμούς των μεγάλων εννοιών έτσι ώστε αυτές να εξυπηρετούν τις προσωπικές τους επιθυμίες ή σκοπούς.
Ένα σχετικά εύκολο παράδειγμα είναι οι διαφορετικές απαντήσεις που θα πάρουμε στο ερώτημα «ποιό είναι το καλό ενός τόπου ή μιας χώρας;».
Ένας άνθρωπος που ως σκοπό του έχει μόνο το χρήμα θα απαντήσει ότι το καλό ενός τόπου είναι η οικονομική ευημερία των κατοίκων του ενός ένας άλλος με διαφορετικούς σκοπούς θα μπορούσε να απαντήσει ότι το καλό ενός τόπου είναι η μεγάλη παραγωγή και διατήρηση ποιοτικού ανθρώπινου δυναμικού.
Συγκεκριμένα για τη χώρα μας ας δούμε τι λέει η ιστορία.
Από το 1900 έως το 1980 η χώρα μας πέρασε μια χρεοκοπία,δύο βαλκανικούς πολέμους,τη μικρασιατική καταστροφή,δύο παγκόσμιους πολέμους, έναν εμφύλιο, έναν επίσημο και καναδυό ακόμα ανεπίσημους εθνικούς διχασμούς,μια μεταπολίτευση,μια δικτατορία,μια χούντα και Κύριος οίδε πόσα κινήματα μέχρι το 1936 και πέρασε τα πιο φτωχά της χρόνια κυριολεκτικά(ρίξτε μια ματιά στην ιστορία της ταινίας «Συνοικία το Όνειρο»).
Παρ’όλα αυτά,σε αυτό το διάστημα η χώρα μας πήρε 2 1/2 βραβεία Νόμπελ (το 1/2 είναι αυτό του Καζαντζάκη που ενώ προτάθηκε, και κατ’εμέ το άξιζε όσο κανένας άλλος, ποτέ δεν του δόθηκε λόγω πολιτικοκοινωνικών και θρησκευτικών σκοπιμοτήτων). Επί προσθέτως,εκείνη την χρονική περίοδο οι άνθρωποι στη χώρα μας άσχετα με την οικονομική τους κατάσταση, όχι μόνο πίστευαν σε ιδέες αλλά ήταν διατεθειμένοι να πολεμήσουν και να υποφέρουν για τις ιδέες αυτές.Άσχετα με το αν μετέπειτα η ιστορία δικαίωσε ή όχι τις ιδέες αυτές,αυτοί πίστευαν κάπου,είχαν αδιαπραγμάτευτες αρχές και αξίες. Η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων που θαυμάζουμε σήμερα γεννήθηκε και μεγάλωσε εκείνη την περίοδο.
Από το 1980 μέχρι σήμερα η χώρα μας πέρασε την περίοδο με τη μεγαλύτερη ευημερία (εκτός της μεγάλης κρίσης του 2009-2015) επίπλαστη και με δανεικά όπως αποδείχτηκε αλλά πραγματική. Κατά την περίοδο αυτή η χώρα μας όχι μόνο δεν είχε κανένα Νόμπελ αλλά είχε μια υπερπαραγωγή υποκουλτούρας με ελάχιστες εξαιρέσεις. Τότε παγιώθηκε το ρουσφέτι ως συνήθης πρακτική και δημιουργήθηκε το είδος του Έλληνα που μόνο ο Χάρρυ Κλυνν κατάφερε να αποδώσει ακριβώς είτε με τον Βασίλη του είτε με τον Τζέι Αρ στο Αλαλούμ του. Τότε ήταν που ο έκδηλος αμοραλισμός για χάρη του χρήματος και της κενοδοξίας αναβαθμίστηκε σε προσόν.
Ποια λοιπόν από τις δύο αυτές περιόδους η χώρα μας ζούσε «το καλό του τόπου»;
Η απάντηση είναι καθαρά θέμα ορισμού και στην προκειμένη περίπτωση ο ορισμός είναι καθαρά θέμα σκοπού.
Άλλωστε καλό είναι να μην ξεχνάμε αυτό που έγραψε ο μεγάλος φιλόσοφος Κ.Τσάτσος «….γιατί τι άλλο είναι ο άνθρωπος εκτός από τον σκοπό του.»
2.Λόγω ανάγκης διατήρησης του ζωτικού τους ψεύδους και κατ’επέκτασην δικαιολογίας των πράξεων τους.
Σε αυτήν την περίπτωση οι άνθρωποι «μικραίνουν» τους ορισμούς των μεγάλων εννοιών ώστε αυτές να χωρούν στις πράξεις τους και να τις δικαιολογούν και μέσω αυτών την ίδια τους την ύπαρξη.
Αυτή η περίπτωση είναι η δυσκολότερη από τις τρεις για αυτό θα χρησιμοποιήσω δύο παραδείγματα.
α.Σε ένα μεγάλο οικονομικό σκάνδαλο το οποίο ήρθε στην επιφάνεια από την ΕΕ και ταλανίζει την πολιτική ζωή της χώρας ενεπλάκη και το όνομα ενός μεγαλοστελέχους και υπουργού της κυβέρνησης ο οποίος δεν παραπέμφθηκε σε κάποια επιτροπή της Βουλής.
Όταν ένας άλλος υπουργός της κυβέρνησης ρωτήθηκε στην τηλεόραση για το γεγονός της μη παραπομπής του συναδέλφου του είπε σχεδόν επί λέξη: «Για την παραπομπή των βουλευτών ψηφίζει η Βουλή. Έχουμε την πλειοψηφία στη Βουλή και η Βουλή ψήφισε εναντίον της παραπομπής. Έτσι λειτουργεί η Δημοκρατία μας!».
Στην προκειμένη περίπτωση ο υπουργός χρησιμοποίησε τη Δημοκρατία για να δικαιολογήσει την πράξη της μη παραπομπής ενός συναδέλφου του εμπλεκομένου σε ένα σκάνδαλο. Χρησιμοποίησε τη έννοια της Δημοκρατίας για δικαιολογήσει και τον εαυτό του αλλά και όσους ψήφισαν ενάντια στην παραπομπή. Για αυτόν, όσοι ψήφισαν ενάντια στην παραπομπή το έκαναν λειτουργώντας απόλυτα δημοκρατικά και έτσι μπορούν να έχουν ύπνο ελαφρύ.
Ο μόνος αστερίσκος που υπάρχει σε αυτό το παράδειγμα είναι ότι αυτός που είπε αυτά δεν μίκρυνε ο ίδιος την έννοια της Δημοκρατίας αλλά χρησιμοποίησε μια ήδη συρρικνωμένη έννοια της που υπάρχει στην πολιτική και πολιτειακή ζωή της χώρας εδώ και δεκαετίες τρέφοντας χιλιάδες πολιτικά και παραπολιτικά ζωτικά ψεύδη. Αλλά αυτό είναι ένα μεγάλο θέμα που θα το δούμε κάποια άλλη στιγμή.
β.Παρακολουθώ στο διαδίκτυο έναν δικηγόρο ονόματι Μορτόπουλος.
Σε ένα από τα βίντεο του με θέμα τα κορίτσια, «ινφλουένσερ» και μη, που γίνονται «παιχνίδια» έναντι αμοιβής πρώην καμηλιέριδων στα ΗΑΕ είχε πει το εξής «Καμία πουτάνα δεν είναι ευτυχισμένη».
Σε γενικές γραμμές και με την στενή έννοια της ιερόδουλης έχει δίκιο. Αν όμως επεκτείνουμε τον όρο και συμπεριλάβουμε όχι μόνο τις λόγω βιοπορισμού ιερόδουλες,τις οποίες η φράση αυτή ισχύει 100%, αλλά και αυτές τις γυναίκες που ο λαός ονομάζει βίζιτες, και αυτές που η λεξηπλάστρια φίλη μου Νάνσυ ονομάζει χορηγοπαρακαλιάρες τότε τα πράγματα αλλάζουν.
Οι κοπέλες αυτές ορίζουν την ευτυχία διαφορετικά. Για αυτές ένα στόρι από το Burj Khalifa ή ένα σεβαστό χρηματικό ποσό που θα τους εξασφαλίσει το είδος της ζωής που θέλουν να κάνουν είναι αρκετά για να νιώσουν ευτυχισμένες.
Έτσι αυτές οι κοπέλες μικραίνουν τον ορισμό της ευτυχίας και μπορούν έτσι να δικαιολογούν όσα κάνουν και όσα ανέχονται.
Μην μπερδευόμαστε όμως!
Αυτές οι κοπέλες είναι πραγματικά ευτυχισμένες! Κι αυτό γιατί ορίζουν την ευτυχία διαφορετικά από αυτούς που τις κατακρίνουν. Για αυτούς που τις κατακρίνουν ευτυχία μπορεί να είναι ένα παγωτό σε ένα παγκάκι, για αυτές όμως ευτυχία μπορεί να είναι το πήγαινε έλα με μία Maserati, μαζί με το ανάλογο στόρι πάντα, και αφού το πετυχαίνουν δικαιολογούν και ότι χρειάστηκε να κάνουν για να το πετύχουν θρέφοντας έτσι το ζωτικό τους ψεύδος.
Είναι ευτυχισμένες και μάλιστα πραγματώνουν και τον Μακιαβελισμό χωρίς να το καταλάβουν.
Οι άνθρωποι μικραίνουμε τους ορισμούς των μεγάλων εννοιών για να χωράνε στη μικρότητα μας.
3.Λόγω αδυναμίας να πιάσουμε τις μεγάλες έννοιες έτσι όπως αυτές ορίζονται αληθινά.
Ο δρόμος για τις μεγάλες έννοιες είναι, όπως είπε και ο μεγάλος Κρητικός, ανήφορος και ο ανήφορος είναι δύσκολος…πολύ δύσκολος.
Οι άνθρωποι μέσω των αγαθών σκοπών και της αυτογνωσίας μπορούν να αποφύγουν τους δύο πρώτους παράγοντες διαφοροποίησης των ορισμών των μεγάλων εννοιών, τον τρίτο όμως όχι! Κι αυτό γιατί ο άνθρωπος είναι από κατασκευής ελαττωματικός.
Λίγοι άνθρωποι στην ιστορία κατάφεραν να προσεγγίσουν τους πραγματικούς ορισμούς των εννοιών και αυτοί δεν ήταν ακριβώς άνθρωποι.
Ο ανήφορος είναι δύσκολος κι έτσι βολευόμαστε στους πρόποδες.
Να λοιπόν ο τρίτος παράγοντας διαφοροποίησης των ορισμών των μεγάλων εννοιών,η οκνηρία και ο συμβιβασμός με το εύκολο.
Όσο οι άνθρωποι έχουμε διαφορετικούς ορισμούς για τις μεγάλες έννοιες τόσο θα διαφωνούμε, θα τσακωνόμαστε ακόμα και θα πολεμούμε. Κι αυτό γιατί η επιβίωση των ορισμών μας είναι συνδεδεμένη με τη δική μας επιβίωση.
Το ιδανικό θα ήταν κάποια στιγμή να συμφωνούσαμε όλοι με τους πραγματικούς ορισμούς των μεγάλων εννοιών.
Που θα τους βρούμε;
Στα μεγάλα μυαλά, στους μεγάλους Ανθρώπους του παρελθόντος.
Άλλωστε,όπως λέει και ο Andre Gide, ό,τι έπρεπε να ειπωθεί έχει ήδη ειπωθεί.
Ίσως έτσι κάποια στιγμή οι άνθρωποι καταφέρουμε να συναντηθούμε….στον ανήφορο….
