Από τον Κωνσταντίνο Κύπριο στρατιωτικού αναλυτή EastMed Strategic Studies Institute
Καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, τίθεται το ερώτημα πώς ενδέχεται να εξελιχθεί μια ευρύτερη σύγκρουση. Η στρατιωτική ισχύς του άξονα Ισραήλ–ΗΠΑ θεωρείται καταλυτική έναντι του Ιράν. Σε επίπεδο συμβατικών δυνάμεων υπερέχουν σχεδόν σε όλους τους τομείς, ιδιαίτερα στην αεροπορία, όπου η ποιοτική και τεχνολογική υπεροχή τους είναι σαφής.
Η ιρανική πολεμική αεροπορία, η οποία επί εποχής Σάχη συγκαταλεγόταν στις ισχυρότερες του μουσουλμανικού κόσμου, σταδιακά αποδυναμώθηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και τις κυρώσεις που ακολούθησαν. Το ίδιο ισχύει, σε μεγάλο βαθμό, και για άλλους κλάδους των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.
Κατά καιρούς έγιναν προσπάθειες εκσυγχρονισμού, όμως το διαρκές εμπάργκο περιόρισε σημαντικά τις δυνατότητες ανανέωσης και τεχνολογικής αναβάθμισης. Ως αποτέλεσμα, η ιρανική αμυντική βιομηχανία στράφηκε σε πρακτικές αντίστροφης μηχανικής (reverse engineering), δηλαδή στην αντιγραφή και προσαρμογή υφιστάμενων οπλικών συστημάτων. Τα αποτελέσματα υπήρξαν μεικτά, με συστήματα συχνά κατώτερων επιδόσεων και βασισμένα σε παλαιότερη τεχνολογία. Ορισμένες προμήθειες σύγχρονων οπλικών συστημάτων πραγματοποιήθηκαν κυρίως από τη Ρωσία και την Κίνα, ωστόσο ο όγκος τους παραμένει περιορισμένος.
Ποιες είναι, λοιπόν, οι δυνατότητες αντίδρασης του Ιράν, Αρχικά, η χώρα έχει επενδύσει σημαντικά στη θωράκιση κρίσιμων υποδομών και στρατιωτικών εγκαταστάσεων, κατασκευάζοντας υπόγειες βάσεις και καταφύγια, με στόχο τη μείωση της τρωτότητάς τους σε αεροπορικά πλήγματα.
Παράλληλα, βασικό εργαλείο αποτροπής αποτελούν τα βαλλιστικά και πυραυλικά συστήματα, τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και άλλες κρίσιμες υποδομές στην ευρύτερη περιοχή. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε πιθανότατα αντίκτυπο και στην παγκόσμια οικονομία.
Ωστόσο, η σημαντικότερη γεωστρατηγική δυνατότητα πίεσης του Ιράν αφορά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Θεωρητικά, η ναρκοθέτηση ή ο στρατιωτικός αποκλεισμός της περιοχής θα μπορούσε να διαταράξει σοβαρά τη ναυσιπλοΐα και τη ροή ενεργειακών πόρων. Ένα τέτοιο σενάριο θα προκαλούσε ευρύτατες οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις.
Το εάν όμως το Ιράν θα επέλεγε μια τόσο δραστική κίνηση αποτελεί διαφορετικό ζήτημα, καθώς θα σήμαινε σημαντική κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με τη Δύση και ενδεχομένως γενικευμένη σύρραξη.
Can Iran Withstand a Military Confrontation with the West?
As military operations are already underway, the question arises as to how a broader conflict might unfold. The military power of the Israel–U.S. axis is widely considered decisive in comparison to Iran. In terms of conventional forces, they hold superiority in nearly every domain, particularly in air power, where their qualitative and technological advantage is clear.
The Iranian Air Force, which during the Shah’s era was considered among the strongest in the Muslim world, gradually weakened after the 1979 Islamic Revolution and the sanctions that followed. The same largely applies to other branches of Iran’s armed forces.
Over time, efforts were made to modernize, but the ongoing embargo significantly limited Iran’s ability to renew and technologically upgrade its arsenal. As a result, Iran’s defense industry turned to reverse engineering — that is, copying and adapting existing weapons systems. The results have been mixed, with many systems demonstrating lower performance and relying on older technology. Some acquisitions of more modern weapons systems were made, mainly from Russia and China, but their scale remains limited.
So what are Iran’s response capabilities?
First, the country has invested heavily in fortifying critical infrastructure and military facilities, constructing underground bases and shelters to reduce their vulnerability to aerial strikes.
At the same time, ballistic and missile systems constitute a key deterrent tool. These systems could potentially inflict significant damage on energy facilities and other critical infrastructure across the wider region. Such a development would likely have repercussions for the global economy.
However, Iran’s most significant geostrategic leverage concerns the Strait of Hormuz, through which roughly 20% of the world’s oil supply transits. In theory, mining the strait or militarily blocking it could severely disrupt maritime traffic and the flow of energy resources. Such a scenario would have wide-ranging economic and geopolitical consequences.
Whether Iran would choose to take such a drastic step is another matter, as it would represent a major escalation in its confrontation with the West and could potentially lead to a broader conflict.
Ο Κωνσταντίνος Κύπριος είναι κάτοχος Πτυχίου Επίλυσης Κρίσεων/Ειρήνευσης του Πανεπιστημίου του Bradford και Μεταπτυχιακού τίτλου στον τομέα Ανάλυσης Άμυνας και Ασφάλειας του Πανεπιστημίου του Lancaster. Έχει διατελέσει αναλυτής/ερευνητής στο Ινστιτούτο Αμυντικών Αναλύσεων του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας με καθήκοντα την παροχή αντιλήψεων, απόψεων και αναλύσεων στον Υπουργό Εθνικής Άμυνας και το Επιτελείο του
