Ημερίδα από την Waterborne στο Ίδρυμα Ευγενίδου
«Τομέας Ναυτιλιακής Τεχνολογίας έναντι Ναυτιλιακής Βιομηχανικής Στρατηγικής της ΕΕ»
Η ΕΕ δεν είναι η μεγαλύτερη ναυπηγική δύναμη στον κόσμο σε όγκο, αλλά είναι παγκόσμιος ηγέτης στη ναυτιλία υψηλής τεχνολογίας, την καινοτομία και την πράσινη μετάβαση. Επίσης κατέχει ισχυρή, αλλά όχι κυρίαρχη, θέση στον τομέα της ναυτιλιακής τεχνολογίας. Έχει μετατοπίσει τον ρόλο της από τη μαζική ναυπηγική στην ανάπτυξη τεχνολογιών υψηλής προστιθέμενης αξίας και καινοτομίας. Σήμερα, η ΕΕ διατηρεί σημαντικό πλεονέκτημα στην ναυπηγική βιομηχανία υψηλής εξειδίκευσης, όπως κρουαζιερόπλοια, πολεμικά πλοία και ειδικά σκάφη, με χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ολλανδία και η Φινλανδία να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Ταυτόχρονα, είναι παγκόσμιος ηγέτης στην πράσινη ναυτιλία, προωθώντας τεχνολογίες μείωσης εκπομπών όπως καύσιμα LNG, υδρογόνο, ηλεκτροδότηση λιμένων και συστήματα υποβοήθησης πρόωσης. Επενδύει επίσης σε μεγάλο βαθμό στην ψηφιοποίηση της ναυτιλίας και στην ανάπτυξη αυτόνομων πλοίων μέσω ερευνητικών προγραμμάτων όπως το Horizon Europe. Ωστόσο, έχει χάσει ένα σημαντικό μερίδιο της μαζικής κατασκευής εμπορικών πλοίων, το οποίο έχει μεταφερθεί προ πολλού κυρίως σε ασιατικές χώρες όπως η Κίνα, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία, λόγω του χαμηλότερου κόστους παραγωγής και της μεγαλύτερης βιομηχανικής κλίμακας. Έτσι, η ΕΕ σήμερα δεν ανταγωνίζεται κυρίως στην ποσότητα, αλλά στην τεχνολογική υπεροχή, τη βιωσιμότητα και τα υψηλά περιβαλλοντικά και ποιοτικά πρότυπα, διατηρώντας έναν ρόλο ως παγκόσμιος ηγέτης στην καινοτομία στη ναυτιλιακή τεχνολογία.
Η Ελλάδα κατέχει μια ιδιαίτερα ισχυρή και ταυτόχρονα ξεχωριστή θέση στη ναυτιλιακή τεχνολογία. Δεν αποτελεί σημαντική δύναμη στη ναυπηγική βιομηχανία, δηλαδή στην κατασκευή πλοίων, αλλά είναι παγκόσμιος ηγέτης στη διαχείριση και εκμετάλλευση της ναυτιλίας, γεγονός που την καθιστά έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες στον τομέα της ναυτιλιακής τεχνολογίας όσον αφορά τη λειτουργία και την εφαρμογή. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο όσον αφορά την πλοιοκτησία. Αυτό της δίνει σημαντική επιρροή στις τεχνολογικές εξελίξεις, καθώς οι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες συγκαταλέγονται στους κύριους χρήστες και επενδυτές σε νέες τεχνολογίες πλοίων, όπως συστήματα ενεργειακής απόδοσης, ψηφιακή παρακολούθηση στόλου και προηγμένα συστήματα πλοήγησης. Επιπλέον, λόγω του μεγάλου στόλου της, η Ελλάδα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη μετάβαση στην πράσινη ναυτιλία, επενδύοντας σε καύσιμα όπως το LNG, τα πλοία διπλού καυσίμου και τις τεχνολογίες μείωσης των εκπομπών. Οι αποφάσεις των ελληνικών ναυτιλιακών εταιρειών επηρεάζουν την κατεύθυνση της παγκόσμιας ναυτιλιακής βιομηχανίας ευρύτερα. Γίνεται σαφές ότι, αν και η ναυπηγική της δραστηριότητα παραμένει περιορισμένη σε σύγκριση με μεγάλες χώρες της Ευρώπης και της Ασίας, η Ελλάδα δεν είναι πρωτίστως παραγωγός ναυτιλιακής τεχνολογίας, αλλά κυρίως διαμορφωτής χρηστών και ζήτησης. Ταυτόχρονα, έχει αναπτύξει ισχυρή παρουσία στην λεγόμενη τεχνολογία ναυτιλιακών επιχειρήσεων, επενδύοντας σε ψηφιακές λύσεις, όπως η δορυφορική παρακολούθηση πλοίων, η τεχνητή νοημοσύνη για τη βελτιστοποίηση των διαδρομών και της κατανάλωσης καυσίμων, τα συστήματα πρόβλεψης ζημιών και η κυβερνοασφάλεια στη ναυτιλία. Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η χώρα διαθέτει ισχυρό ανθρώπινο κεφάλαιο και ναυτιλιακή τεχνογνωσία, με εξειδικευμένα πανεπιστημιακά τμήματα και ισχυρά ναυτιλιακά κέντρα, κυρίως στον Πειραιά. Συμπερασματικά, η Ελλάδα είναι ένας από τους σημαντικότερους παγκόσμιους παίκτες στη ναυτιλιακή τεχνολογία, όχι λόγω της βιομηχανικής παραγωγής, αλλά λόγω της κυριαρχίας της στη διαχείριση του παγκόσμιου εμπορικού και ακτοπλοϊκού στόλου με ισχυρή επιρροή στην υιοθέτηση και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών στη ναυτιλία.
