“Τα καθήκοντα και οι ευθύνες του πλοιάρχου παραμένουν διαχρονικά τα ίδια. Έχουν αλλάξει όμως οι προκλήσεις ο τρόπος λειτουργίας. Οι δυσκολίες αλλά και η βοήθεια. Η μεγαλύτερη ίσως πρόκληση που αντιμετωπίζει ο πλοίαρχος σήμερα και ιδιαίτερα η δική μου γενιά, μια γενιά με το ένα πόδι στο παρελθόν μιας και ως δόκιμος διδαχθήκαμε από παλιούς και γνήσιους ναυτικούς και με το άλλο πόδι στο μέλλον μιας και είμαστε η γενιά που έζησε, ζει, και θα ζήσει μία κυριολεκτικά τεχνολογική κοσμογονία στην ναυτιλία είναι οι αλματώδεις τεχνολογικές αλλαγές όχι μόνο στα πλοία αλλά και στην ναυτιλία εν γένει.
Σήμερα η ναυσιπλοΐα είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου ηλεκτρονική και ο πλοίαρχος καλείται να είναι χειριστής ηλεκτρονικών συστημάτων. Όλος ο σχεδιασμός οι πληροφορίες και η εκτέλεση του θαλάσσιου ταξιδιού πλέον περνάνε μέσα από υπολογιστές. Μπορεί κάποιος να πει και δεν θα έχει άδικο, έτσι είναι πιο εύκολο πιο γρήγορο και με μεγαλύτερη ακρίβεια. Τι γίνεται όμως αν κάτι χαλάσει ή λόγω περιοχής δεν δουλεύει? Το θεμελιώδες καθήκον του πλοιάρχου να οδηγήσει το πλήρωμα και το πλοίο του με ασφάλεια από το ένα μέρος του κόσμου στο άλλο παραμένει. Επομένως ο πλοίαρχος σήμερα καλείται όχι μόνο να είναι ένας άριστος χειριστής ηλεκτρονικών συστημάτων ναυσιπλοΐας αλλά ταυτόχρονα να μπορεί να ασκεί αλλά και να διδάσκει παραδοσιακή ναυτιλία δίνοντας ταυτόχρονα τη σημασία που αρμόζει και στους δύο τρόπους τονίζοντας πάντα τις αδυναμίες τους όπως η αβεβαιότητα της παραδοσιακής και το screen digital της ηλεκτρονικής.
Τεχνολογική πρόοδο δεν έχουμε όμως μόνο στα συστήματα ναυσι πλοΐας αλλά και στα συστήματα επικοινωνιών. Έτσι σύγχρονα δορυφορικά συστήματα εξασφαλίζουν άμεση επικοινωνία με τη στεριά ακόμα και στο επίπεδο του της ζωντανής εικόνας. Έτσι οι απαιτήσεις από τη στεριά προς το πλοίο μεγαλώνουν.
Ας μην γελιόμαστε…
Ο Πλοίαρχος σήμερα περνάει τον περισσότερο εργασιακό και όχι μόνον χρόνο του είτε εν πλω, είτε στο λιμάνι καθισμένος σε ένα γραφείο μπροστά σε ένα υπολογιστή προσπαθώντας να απαντήσει σε όλους και μάλιστα στους χρόνους που αυτοί «οι άλλοι» ζητούν αυτό σε συνδυασμό με την τερατώδη γραφειοκρατία που υπάρχει σήμερα στα πλοία τείνουν να μετατρέψουν σήμερα τη δουλειά του πλοιάρχου σε μία καθαρόαιμη δουλειά γραφείου. Επομένως ο πλοίαρχος σήμερα καλείται και να εκπληρώσει τις γραφειοκρατικές υποχρεώσεις αλλά και να βρίσκεται όπου τον χρειάζεται το πλήρωμα και βέβαια όπου ο ίδιος κρίνει ότι χρειάζεται η παρουσία του. Ένας ακόμα βασικός παράγοντας στην εργασία του πλοιάρχου σήμερα είναι ο χρόνος αυτό το τόσο σπάνιο μιας και σήμερα ο χρόνος παραμονής των πλοίων στα λιμάνια έχει περιοριστεί στο ελάχιστο ενώ ταυτόχρονα οι εργασίες και υποχρεώσεις του πλοίου κατ΄ επέκτασιν και του πλοιάρχου αλλά και του πληρώματος τείνουν στο μέγιστο. Ο χρόνος πλέον είναι τόσο περιορισμένος που χρειάστηκε ο ISGOTT να υποχρεώσει τη δημιουργία πολιτικών για την εκτέλεση της των ταυτόχρονων εργασιών.
Στο πλαίσιο των διεθνών διαφορών ο πλοίαρχος σήμερα καλείται να διαχειριστεί τεταγμένες γεωπολιτικές αποστάσεις έχοντας πάντα ως γνώμονα την ασφάλεια του πληρώματος και του πλοίου.
Τα πλοία σήμερα βρίσκονται σε περιοχές πολεμικών συρράξεων ανορθόδοξων επιβάσεων, υψηλού ρίσκου πειρατείας αλλά και πολλών άλλων πολιτικών κινδύνων που δημιουργούν τουλάχιστον ένα αίσθημα ανασφάλειας, να πω φόβου, για μας στους ανθρώπους που είμαστε σε αυτά έτσι ο πλοίαρχος που πρέπει να προετοιμάσει και να σχεδιάσει όλες τις απαραίτητες ενέργειες για να δώσει ξανά στο πλήρωμά του το τόσο απαραίτητο αίσθημα της ασφάλειας.
Αφού βέβαια καταπνίξει τους δικούς του φόβους και ανασφάλειες.
Ο πλοίαρχος ούτε ήταν ούτε είναι ούτε θα γίνει ποτέ μάνατζερ είναι ο άνθρωπος που όλοι θα προστρέξουν για μία λύση όταν τα πράγματα στραβώσουν ή ακόμα και όταν δείχνουν ότι μπορούν να στραβώσουν είναι αυτός που θα σηκώσει στους ώμους του τις ευθύνες και με αρωγούς την εμπειρία τη γεύση τη γνώση και θα «ισιώσει» το πλήρωμα του θα τις περισσότερες φορές με επιτυχία.
Έτσι ο πλοίαρχος σήμερα θα πρέπει να έχει αναπτυγμένη όχι μόνο την ικανότητα multitasking αλλά και την ικανότητα multifocusing μία και τα ενδεχόμενα σφάλματα κοστίζουν ακριβά. Ένα από τα διαχρονικά καθήκοντα του πλοιάρχου είναι και η διαχείριση του πληρώματος. Τα πληρώματα σήμερα όπως όλοι γνωρίζουμε είναι πολυεθνικά στην καλύτερη περίπτωση δύο εθνικοτήτων ακόμα και με διψήφιο αριθμό εθνικοτήτων. Για αυτό το λόγο ο πλοίαρχος σήμερα καλείται να είναι πολιτισμικός κρίκος, ένας πολιτισμικός σύνδεσμος μεταξύ του πληρώματος. Καλείται να συγκεράσει και να γεφυρώσει ότι πολιτισμικές κοινωνιολογικές ιστορικές ακόμα και πολιτικές και θρησκευτικές διαφορές μπορεί να υπάρχουν στο πλήρωμα του προκειμένου για το κοινό καλό.
Και ο τρόπος να το κάνει αυτό είναι να κάνει το πλήρωμα του να ενστερνιστεί τη γενική αλήθεια του έθνους της θάλασσας. Δηλαδή του ότι όσοι είμαστε και ζούμε στη θάλασσα ανήκουμε πρώτα από όλα σε μία μόνο εθνικότητα την εθνικότητα των ναυτικών, παρά το γεγονός ότι η τεχνολογία πλέον σχεδόν πάνω στα πλοία πραγματώνει όχι τη ρήση του John Donne «No man is an island» αλλά το ακριβές αντίθετο “Every man is an island” ο πλοίαρχος πρέπει να δημιουργήσει και να συντηρεί με βάση τη θάλασσα αλλά και τους κινδύνους που κρύβει αυτή ομοιογενής κοινότητα τονίζοντας αυτά που μας ενώνουν και όχι αυτά που μας χωρίζουν.
Αντιστεκόμενος στην εσωτερική μου παρόρμηση να μιλάω αέναα όχι μόνο για το παιδικό μου όνειρο αλλά και για τον παιδικό μου ήρωα τον καπετάνιο, θα ήθελα να σας ζητήσω συγνώμη που σας κούρασα και να σας ευχαριστήσω για την υπομονή σας να με ακούσετε μία και δεν είμαι ούτε ρήτορας, ούτε συγγραφέας, ούτε αναλυτής και να κλείσω με την ελπίδα ότι ίσως και τα κατάφερα να δώσω μία μικρή εικόνα από τη ζωή και την εργασία του πλοιάρχου σήμερα γιατί το να δώσει κάποιος ολική εικόνα της εργασίας και της ζωής του πλοιάρχου είναι σαν να προσπαθεί να βάλει τον ωκεανό σε ένα ποτήρι.
Σας ευχαριστώ
Ο Πάνος (Παναγιώτης) Δεδελός είναι Πλοίαρχος Εμπορικού Ναυτικού με καταγωγή από τον Πόρο. Είναι μέλος του ΔΣ της Λέσχης Αποφοίτων Σχολής Ναυτιλίας Ύδρας , ως Καπετάνιος, ύψωσε την ελληνική σημαία στο δεξαμενόπλοιο ‘Ακρίσιος’, το οποίο ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο.
