Μερικές φορές, , αρχίζει όταν κάποιος αισθανθεί ξανά ασφαλής κοντά σε έναν άλλον άνθρωπο. Η ανθρώπινη επαφή δεν σημαίνει μόνο αγκαλιές και αγγίγματα, αλλά και επαφή της ψυχής με την ψυχή. Είναι η βαθιά ακρόαση, είναι η ενσυναίσθηση, είναι η αποδοχή, είναι το να μπορείς να πεις «πονάω», χωρίς να φοβάσαι ότι ο άλλος θα σε θεωρήσει αδύναμο.
Σε έναν κόσμο που συχνά επιβραβεύει τη σκληρότητα και την αυτάρκεια, το να παραδεχόμαστε ότι έχουμε ανάγκη από τους άλλους μπορεί να θεωρείται αδυναμία. Στην πραγματικότητα όμως, αποτελεί έκφραση της ανθρώπινης φύσης. Κανείς δεν είναι φτιαγμένος για να ζει εντελώς μόνος. Όλοι έχουμε ανάγκη από δεσμούς, από συντροφιά, από βλέμματα που μας αναγνωρίζουν και από ανθρώπους στους οποίους μπορούμε να ακουμπήσουμε, όταν οι δυνάμεις μας λιγοστεύουν.
Η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στο να μην έχουμε ποτέ ανάγκη κανέναν. Βρίσκεται στο να μπορούμε να ζητήσουμε βοήθεια και ταυτόχρονα, να μπορούμε να την προσφέρουμε. Κάποτε, ίσως είμαστε εμείς εκείνοι που χρειάζονται ένα χέρι ή μπορεί να είμαστε εμείς το χέρι που θα στηρίξει κάποιον άλλο και αυτός είναι ο όμορφος κύκλος της ανθρώπινης επαφής.
Στη ζωή, όλοι έχουμε στιγμές ευτυχίας και στιγμές πόνου. Υπάρχουν μέρες που νιώθουμε δυνατοί και μέρες που δυσκολευόμαστε ακόμη και να σηκωθούμε από το κρεβάτι. Υπάρχουν απώλειες που μας αλλάζουν, απογοητεύσεις που μας λυγίζουν και φόβοι που δεν τολμάμε να μοιραστούμε. Και υπάρχουν ευτυχώς άνθρωποι, που εμφανίζονται στη σωστή στιγμή και μας θυμίζουν ότι η ζωή συνεχίζεται.
Μπορεί να είναι ένας γονιός που μας αγκαλιάζει, ένας φίλος που κάθεται δίπλα μας χωρίς να μιλά, ένας σύντροφος που κρατά το χέρι μας, ένας ηλικιωμένος άνθρωπος που μας χαμογελά, ένα παιδί που μας αγκαλιάζει αυθόρμητα, ακόμη και ένας άγνωστος, που μέσα σε μια δύσκολη ημέρα, μας προσφέρει μια μικρή πράξη καλοσύνης, επειδή γνωρίζουμε πόσο μεγάλη επίδραση μπορεί να έχει πάνω μας μια μικρή πράξη ανθρωπιάς.
Ίσως ένα χαμόγελο να αλλάξει τη διάθεση κάποιου, μια αγκαλιά να σταματήσει για λίγο έναν άνθρωπο από το να αισθάνεται ότι καταρρέει, ένα τηλεφώνημα να κάνει κάποιον να νιώσει ότι δεν έχει ξεχαστεί, μια ειλικρινής κουβέντα να γίνει η αρχή μιας μεγάλης αλλαγής, οπότε δεν πρέπει να υποτιμούμε τις μικρές ανθρώπινες στιγμές.
Η ζωή δεν αλλάζει μόνο μέσα από μεγάλες πράξεις. Αλλάζει και μέσα από μικρές κινήσεις αγάπης, που επαναλαμβάνονται καθημερινά όπως ένα άγγιγμα, ένα βλέμμα, μια αγκαλιά, ένα «σε σκέφτομαι», ένα «είμαι εδώ», ακόμη και μια σιωπή που δεν είναι αμηχανία, αλλά συντροφιά, όταν αυτές οι μικρές πράξεις μπορούν να γίνουν γέφυρες ανάμεσα στους ανθρώπους. Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο σημαντικό, δηλαδή να μη ζούμε απλώς ο ένας δίπλα στον άλλον, αλλά ο ένας μαζί με τον άλλον ή ακόμη καλύτερα «ο ένας για τον άλλον».
Σε μια κοινωνία όπου η ταχύτητα, η τεχνολογία και οι υποχρεώσεις συχνά μας απομακρύνουν από την ουσιαστική επικοινωνία, έχουμε ανάγκη να ξαναθυμηθούμε την αξία της παρουσίας. Να αφήσουμε για λίγο το κινητό στην άκρη και να κοιτάξουμε τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας, να τον ακούσουμε πραγματικά, να μη βιαστούμε να απαντήσουμε και να δώσουμε χώρο στο συναίσθημα. Γιατί μπορεί να έχουμε χιλιάδες «φίλους» στα κοινωνικά δίκτυα και παρ’ όλα αυτά να μας λείπει ένας άνθρωπος που θα καθίσει δίπλα μας, όταν όλα πάνε στραβά.
Η ανθρώπινη επαφή δεν αντικαθίσταται από την τεχνολογία. Η τεχνολογία μπορεί να μας βοηθήσει να επικοινωνούμε, αλλά η ουσιαστική σύνδεση απαιτεί παρουσία, ενδιαφέρον και αλήθεια. Και βέβαια, η ανθρώπινη επαφή δεν αποτελεί πάντοτε θεραπεία, με την κυριολεκτική ιατρική έννοια. Υπάρχουν προβλήματα και ψυχικές δυσκολίες που χρειάζονται την υποστήριξη ειδικών και την κατάλληλη θεραπεία. Κανείς άνθρωπος δεν μπορεί να αντικαταστήσει έναν επαγγελματία, όταν αυτό είναι απαραίτητο. Όμως ακόμη και τότε, η αγάπη, η κατανόηση και η παρουσία των ανθρώπων γύρω μας, μπορούν να αποτελέσουν ένα πολύτιμο στήριγμα στη διαδρομή.
Γιατί η θεραπεία δεν αφορά μόνο το σώμα ή το μυαλό. Αφορά και την ανάγκη μας να αισθανόμαστε ότι αξίζουμε, ότι ανήκουμε, ότι μας βλέπουν και ότι δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε τα πάντα μόνοι. Ίσως λοιπόν, η μεγαλύτερη θεραπευτική δύναμη μιας ανθρώπινης επαφής, να βρίσκεται ακριβώς σε αυτό δηλαδή στην υπενθύμιση της αξίας μας.
Όταν κάποιος μας αγκαλιάζει, μας ακούει, μας περιμένει, μας στηρίζει ή απλώς παραμένει κοντά μας, μας λέει χωρίς λόγια: «Η ύπαρξή σου έχει σημασία» και αυτή η φράση μπορεί να είναι πραγματικά ανεκτίμητη.
Στο τέλος, αυτό που μένει από τη ζωή μας δεν είναι μόνο όσα πετύχαμε, όσα αποκτήσαμε ή όσα δημιουργήσαμε. Μένουν κυρίως οι άνθρωποι που αγγίξαμε και εκείνοι που άγγιξαν τη δική μας ζωή, μένουν οι αγκαλιές που θυμόμαστε χρόνια αργότερα, οι κουβέντες που μας σημάδεψαν, τα χέρια που κρατήσαμε και εκείνα που κράτησαν εμάς όταν τα δικά μας έτρεμαν.
Η ανθρώπινη επαφή είναι μια μορφή αθόρυβης θεραπείας, που δεν υπόσχεται ότι θα εξαφανίσει τον πόνο. Μπορεί όμως να τον κάνει πιο υποφερτό, χωρίς να μπορεί πάντα να αλλάξει τις συνθήκες της ζωής μας ή να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο τις αντιμετωπίζουμε. Δεν μπορεί να σβήσει το παρελθόν, μπορεί όμως να μας δώσει δύναμη για το μέλλον και ίσως αυτό να είναι αρκετό, επειδή κάποιες φορές δεν χρειαζόμαστε κάποιον να μας βγάλει από τη σκοτεινή διαδρομή, αλλά χρειαζόμαστε μόνο κάποιον να περπατήσει μαζί μας μέχρι να ξαναβρούμε το φως.
Ας μην ξεχνάμε λοιπόν, πόσο πολύτιμο είναι να είμαστε πραγματικά παρόντες ο ένας για τον άλλον. Ας δίνουμε περισσότερες αγκαλιές, περισσότερα ειλικρινή χαμόγελα, περισσότερο χρόνο, περισσότερη κατανόηση, οπότε ας ακούμε τους ανθρώπους γύρω μας, όχι μόνο όταν μιλούν, αλλά και όταν σιωπούν. Γιατί μπορεί να μην ξέρουμε ποτέ ποιος άνθρωπος χρειάζεται σήμερα μια μικρή πράξη αγάπης, μπορεί όμως χωρίς καν να το καταλάβουμε, μια δική μας ανθρώπινη επαφή να γίνει για κάποιον, η δύναμη που χρειαζόταν για να συνεχίσει.
Μερικές φορές, η πιο σημαντική θεραπεία δεν είναι ένα φάρμακο, ούτε μια συμβουλή, ούτε μια λύση, είναι όμως ένας άνθρωπος που μένει, που ακούει, που καταλαβαίνει, που αγκαλιάζει, που δεν φοβάται τη σιωπή, που μας θυμίζει ότι, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, δεν είμαστε μόνοι.
Διον. Βαλλιανάτος
Ιατρός – Κοινωνιολόγος – Συγγραφέας
τ.καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής.
