(www.MaritimeCyprus.com) Ποιος λαμβάνει τα δισεκατομμύρια του ETS της ναυτιλίας; Νέα μελέτη αποκαλύπτει πού πηγαίνουν τα έσοδα από τον άνθρακα της ναυτιλίας
Καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να παρουσιάσει την πολυαναμενόμενη αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (EU ETS) στις 15 Ιουλίου , μια νέα μελέτη έριξε νέο φως σε ένα από τα πιο πιεστικά ερωτήματα του κλάδου: πού καταλήγουν στην πραγματικότητα τα χρήματα που καταβάλλονται από τη ναυτιλία;
Η ναυτιλία πληρώνει δισεκατομμύρια – Αλλά πού πηγαίνουν τα χρήματα;
Οι Ευρωπαίοι πλοιοκτήτες εκτιμούν ότι ο ναυτιλιακός τομέας συνεισφέρει μεταξύ 7,7 και 9 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως μέσω αγορών δικαιωμάτων άνθρακα στο πλαίσιο του EU ETS. Ωστόσο, παρά αυτές τις πρωτοφανείς συνεισφορές, μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό των εσόδων επιστρέφει στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές στη θάλασσα.
Η μελέτη εκτιμά ότι, υποθέτοντας μια τιμή δικαιωμάτων άνθρακα 100 ευρώ ανά τόνο , τα κράτη μέλη λαμβάνουν συλλογικά περίπου 7,7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως από δημοπρασίες του ΣΕΔΕ που σχετίζονται με τη ναυτιλία. Με μια πιο συντηρητική τιμή άνθρακα 85 ευρώ ανά τόνο , τα έσοδα θα εξακολουθούσαν να υπερβαίνουν τα 6,6 δισεκατομμύρια ευρώ . Αυτά τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν κεφάλαια που διοχετεύονται απευθείας σε μηχανισμούς χρηματοδότησης σε επίπεδο ΕΕ, όπως το Ταμείο Καινοτομίας.
Οι μεγαλύτεροι νικητές μπορεί να σας εκπλήξουν
Ίσως το πιο εντυπωσιακό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι τα έσοδα από το Σύστημα Εμπορίας Μεταφορών (ETS) δεν κατανέμονται ανάλογα με το μέγεθος της ναυτιλιακής βιομηχανίας, του εμπορικού στόλου ή της λιμενικής δραστηριότητας μιας χώρας .
Αντίθετα, τα έσοδα από πλειστηριασμούς κατανέμονται με βάση τις ιστορικές βιομηχανικές εκπομπές, πράγμα που σημαίνει ότι οι χώρες με μεγάλους βιομηχανικούς τομείς λαμβάνουν δυσανάλογα υψηλότερο μερίδιο εσόδων από άνθρακα που παράγονται από τη ναυτιλία.
Ως αποτέλεσμα:
- Η Γερμανία αναδεικνύεται ως ο μεγαλύτερος δικαιούχος, λαμβάνοντας περίπου 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στο σενάριο των 100 ευρώ ανά τόνο.
- Η Τσεχία , παρά το γεγονός ότι είναι περίκλειστη, προβλέπεται να λάβει περισσότερα έσοδα από το ETS από μεγάλα ναυτιλιακά έθνη όπως η Κύπρος , η Μάλτα , ακόμη και η Δανία .
Αυτή η μέθοδος κατανομής υπογραμμίζει μια ολοένα και πιο αμφιλεγόμενη αποσύνδεση μεταξύ του τομέα που παράγει τα έσοδα και των χωρών που τελικά επωφελούνται από αυτόν.
Μια κρίσιμη στιγμή για την αναθεώρηση του ETS
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να δημοσιεύσει την αναθεώρηση της οδηγίας για το ΣΕΔΕ της ΕΕ στις 15 Ιουλίου , θεσπίζοντας το νομοθετικό πλαίσιο για την αγορά άνθρακα μετά το 2030.
Ωστόσο, οι αναφορές υποδηλώνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες εντός της Επιτροπής. Ένα πρώιμο προσχέδιο που εκπονήθηκε από τη ΓΔ CLIMA φέρεται να αντιμετώπισε αντιρρήσεις από αρκετές άλλες Γενικές Διευθύνσεις, γεγονός που δημιουργεί προσδοκίες ότι η έντονη άσκηση πίεσης θα συνεχιστεί μέχρι την επίσημη έγκριση της πρότασης.
Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο η ναυτιλία συμβάλλει —και ωφελείται— στις πολιτικές της ΕΕ για το κλίμα.
Τα έσοδα δεν επιστρέφουν στις αποστολές
Παρόλο που το άρθρο 10(3) της οδηγίας για το ΣΕΔΕ προσδιορίζει ρητά την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές στη θάλασσα ως επιλέξιμη χρήση των εσόδων από πλειστηριασμούς, τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται νομικά να διαθέσουν κανένα μέρος αυτών των κεφαλαίων για τη ναυτιλία.
Αυτό έχει δημιουργήσει μια σημαντική ανισορροπία στη χρηματοδότηση.
Σύμφωνα με την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αγορά άνθρακα του 2025 , μόνο περίπου το 5% των ιστορικών εσόδων του ΣΕΔΕ έχουν επενδυθεί στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές στη βιομηχανία, ενώ τα ναυτιλιακά έργα δεν έχουν λάβει σχεδόν καμία ειδική υποστήριξη.
Μέχρι στιγμής, μόνο η Γαλλία και η Εσθονία έχουν δεσμεύσει ειδικά έσοδα από το ΣΕΔΕ σε θαλάσσιες πρωτοβουλίες. Τα περισσότερα κράτη μέλη συνεχίζουν να κατευθύνουν τα έσοδα που παράγονται από τη ναυτιλία σε ευρύτερες εθνικές προτεραιότητες για το κλίμα και τον προϋπολογισμό.
Η ECSA ζητά υποχρεωτική επανεπένδυση
Χρησιμοποιώντας τα ευρήματα της μελέτης, η ECSA προτρέπει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ να εισαγάγουν υποχρεωτικούς μηχανισμούς επανεπένδυσης κατά την επερχόμενη αναθεώρηση του ΣΕΔΕ.
Ο οργανισμός υποστηρίζει ότι ένα καθορισμένο μερίδιο των εσόδων από πλειστηριασμούς θα πρέπει να διατεθεί για:
- Βιώσιμα καύσιμα πλοίων;
- Υποδομές παραγωγής πράσινων καυσίμων·
- Τεχνολογίες σκαφών μηδενικών εκπομπών·
- Έργα απαλλαγής λιμένων από τον άνθρακα·
- Ναυτιλιακή καινοτομία και έρευνα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι τρέχουσες συζητήσεις της Επιτροπής περιλαμβάνουν πρόταση για περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ σε δωρεάν δικαιώματα ETS για την υποστήριξη καθαρών θαλάσσιων τεχνολογιών και καυσίμων.
Ενώ τα μέτρα αυτά γίνονται δεκτά με ικανοποίηση από τον κλάδο, οι πλοιοκτήτες υποστηρίζουν ότι τα εθελοντικά μέτρα από μόνα τους δεν θα επαρκούν, εκτός εάν τα κράτη μέλη υποχρεωθούν επίσης να επανεπενδύσουν μέρος των δισεκατομμυρίων που λαμβάνουν από τη ναυτιλία.
Τα πλοία είναι έτοιμα, αλλά δυστυχώς, δεν υπάρχει ανεφοδιασμός σε καύσιμα
Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης μια άλλη αυξανόμενη ανησυχία: οι επενδύσεις σε πράσινα σκάφη ξεπερνούν σημαντικά τη διαθεσιμότητα καυσίμων χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Οι Ευρωπαίοι πλοιοκτήτες αντιπροσωπεύουν επί του παρόντος περίπου το 44% του παγκόσμιου βιβλίου παραγγελιών για πλοία ικανά να λειτουργούν με βιώσιμα καύσιμα.
Ωστόσο, η Ευρώπη παράγει μόνο περίπου:
- το 10% της παγκόσμιας παραγωγής βιώσιμων καυσίμων , και
- Λιγότερο από το 5% αυτών των όγκων διατίθεται επί του παρόντος στον ναυτιλιακό τομέα.
Εν τω μεταξύ, περίπου το 74% των παγκόσμιων έργων βιώσιμης παραγωγής καυσίμων βρίσκονται στην Ασία, γεγονός που εγείρει ανησυχίες ότι η ναυτιλιακή βιομηχανία της Ευρώπης ενδέχεται να δυσκολευτεί να εξασφαλίσει επαρκή εφοδιασμό σε καύσιμα για την επίτευξη των μελλοντικών στόχων για τις εκπομπές ρύπων.
Το κόστος του άνθρακα αναμένεται να αυξηθεί απότομα
Παρόλο που τα δικαιώματα εκπομπών άνθρακα της ΕΕ διαπραγματεύονται επί του παρόντος περίπου στα 80 ευρώ ανά τόνο , οι αναλυτές της αγοράς αναμένουν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται καθώς τα όρια εκπομπών αυστηροποιούνται και περισσότεροι τομείς εισέρχονται στο ΣΕΔΕ.
Οι τρέχουσες προβλέψεις δείχνουν ότι οι μέσες τιμές των δικαιωμάτων θα μπορούσαν να φτάσουν:
| Περίοδος | Εκτιμώμενη τιμή EUA |
|---|---|
| 2026-2027 | €80-€107/τόνο |
| Μέχρι το 2030 | €145-€222/τόνο |
Εάν οι εκπομπές από τη ναυτιλία παραμείνουν σε γενικές γραμμές σταθερές, η μελέτη εκτιμά ότι η ναυτιλία θα μπορούσε να συνεισφέρει περίπου 90 δισεκατομμύρια ευρώ στο EU ETS κατά την επόμενη δεκαετία, απαιτώντας από τις εταιρείες να παραδώσουν περίπου 900 εκατομμύρια δικαιώματα εκπομπής .
Η αυξανόμενη συζήτηση
Η έκθεση αναμένεται να εντείνει τη συζήτηση ενόψει της αξιολόγησης από την Επιτροπή.
Για πολλούς πλοιοκτήτες, το κεντρικό ζήτημα δεν είναι πλέον το αν η ναυτιλία θα πρέπει να συμβάλει οικονομικά στις κλιματικές φιλοδοξίες της Ευρώπης, αλλά το αν τα δισεκατομμύρια που παράγονται από τον τομέα θα πρέπει να επανεπενδύονται συστηματικά για να καταστεί δυνατή η δική του απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα .
Καθώς οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής προετοιμάζονται να διαμορφώσουν την επόμενη γενιά του EU ETS, το ερώτημα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να αγνοηθεί:
Εάν η ναυτιλία πληρώνει για τη μετάβαση, δεν θα έπρεπε ένα σημαντικό μερίδιο αυτών των εσόδων να επενδυθεί πίσω στη ναυτιλία;
